Shloka 12

Dāna-dharma: Threefold Classification, Right Recipients, Auspicious Timing, and Fruits of Gifts

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पञ्च च / उपोष्याभ्यर्चयेद्विद्वान्मधुना तिलसर्पिषा

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta pañca ca / upoṣyābhyarcayedvidvānmadhunā tilasarpiṣā

ในวันเพ็ญเดือนวิศาขะ ผู้รู้พึงถืออุโบสถ แล้วบูชาสักการะพราหมณ์สิบสองรูป พร้อมถวาย น้ำผึ้ง งา และเนยใส

वैशाख्याम्in (the month of) Vaiśākha
वैशाख्याम्:
Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैशाखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (time)
पौर्णमास्याम्on the full-moon day
पौर्णमास्याम्:
Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (time)
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; emphatic particle
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (अव्यय/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक (अव्ययवत् प्रयोग); numeral used adjectivally
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (अव्यय/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक (अव्ययवत् प्रयोग); numeral used adjectivally
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
उपोष्यhaving fasted
उपोष्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउप + वस् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (ल्यप्-रूप); Absolutive “having fasted”
अभ्यर्चयेत्should worship/honor
अभ्यर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative, 3rd person singular
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (agent)
मधुनाwith honey
मधुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
तिलसर्पिषाwith sesame-ghee
तिलसर्पिषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतिलसर्पिस् (तिल + सर्पिस्; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Ritual Type: Parvana

Beneficiary: Pitr

Timing: Vaiśākha pūrṇimā (full-moon day) after upavāsa (fasting)

Concept: Kāla-viśeṣa (auspicious time) + upavāsa + brāhmaṇa-satkara with madhu-tila-sarpis as merit-generating dharma.

Vedantic Theme: Ritual discipline purifies and accrues puṇya; emphasis on śuddhi through vrata and proper offering substances.

Application: Observe periodic fasting with mindfulness; perform charitable feeding on sacred days; include traditional sattvic offerings where appropriate.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual time-marker (tithi/kāla)

Related Themes: Garuda Purana śrāddha/dāna chapters prescribing brāhmaṇa-bhojana and dravya-viśeṣa (tila, ghṛta)

V
Vaiśākha
P
Paurṇamāsī
B
Brāhmaṇas

FAQs

This verse highlights Vaiśākha Pūrṇimā as a high-merit day for vrata (fasting) and dāna—specifically honoring brāhmaṇas with auspicious offerings like honey, sesame, and ghee.

While not describing the soul’s journey directly, it teaches merit-making actions (fasting, dāna, honoring brāhmaṇas) that the Garuda Purana treats as supportive dharmic conduct influencing post-death outcomes.

Observe a simple fast or restraint on Vaiśākha Pūrṇimā and practice charitable giving or respectful service—especially food charity—aligned with one’s capacity and sincerity.