Shloka 7

Viṣṇu-pūjāvidhi: Śuddhi, Nyāsa, Dhyāna, Āsana-devatā Pūjā, Upacāras, and Stotra

अङ्गन्यासं ततः कुय्यान्देभिर्मन्त्रौर्विचक्षणः / ॐ हां हृदयाय नमः / ॐ हीं शिरसे स्वाहा / ॐ हूं शिखायै वषट् / ॐ हैं कवचाय हुं / ॐ हौं नेत्रत्रयाय वौषट् / ॐ हः अस्त्राय फट्

aṅganyāsaṃ tataḥ kuyyāndebhirmantraurvicakṣaṇaḥ / oṃ hāṃ hṛdayāya namaḥ / oṃ hīṃ śirase svāhā / oṃ hūṃ śikhāyai vaṣaṭ / oṃ haiṃ kavacāya huṃ / oṃ hauṃ netratrayāya vauṣaṭ / oṃ haḥ astrāya phaṭ

แล้วผู้ปฏิบัติผู้รอบรู้พึงทำอังคะนยาสะด้วยมนตร์ทิพย์ว่า “โอม หาง—นมะห์ แด่หฤทัย; โอม หีง—สวาหา แด่เศียร; โอม หูง—วษัฏ แด่ศิขา; โอม ไหง—หุง แด่กวจะ; โอม เฮาง—เวาษัฏ แด่เนตรทั้งสาม; โอม หะห์—ผัฏ แด่อัสตรา”

अङ्गन्यासम्limb-nyāsa
अङ्गन्यासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्ग + न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गानां न्यासः)
ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थ (thereafter)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
देभिःwith the limbs (reading: debhiḥ)
देभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदे (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; पाठभेद/रूपभेदः—अर्थतः ‘अङ्गैः/देहैः’ (with the limbs/body-parts)
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
विचक्षणःthe discerning one
विचक्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृपद (agent noun)
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हांhāṃ (bīja)
हां:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहां (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
हृदयायto the heart
हृदयाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (Salutation/नमस्कार)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formनमस्कारार्थक अव्यय
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हींhīṃ (bīja)
हीं:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहीं (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
शिरसेto the head
शिरसे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Sambandha (Mantra ending/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
Formमन्त्रान्त-निपात (oblation formula), अव्यय
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हूंhūṃ (bīja)
हूं:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहूं (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
शिखायैto the topknot/crest
शिखायै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
वषट्vaṣaṭ
वषट्:
Sambandha (Mantra ending/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootवषट् (अव्यय)
Formमन्त्रान्त-निपात (vaṣaṭ), अव्यय
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हैंhaiṃ (bīja)
हैं:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहैं (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
कवचायto the armor (protective sheath)
कवचाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
हुंhuṃ (bīja)
हुं:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहुं (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हौंhauṃ (bīja)
हौं:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहौं (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
नेत्रत्रयायto the three eyes
नेत्रत्रयाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनेत्र + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नेत्राणां त्रयम्)
वौषट्vauṣaṭ
वौषट्:
Sambandha (Mantra ending/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootवौषट् (अव्यय)
Formमन्त्रान्त-निपात (vauṣaṭ), अव्यय
Om
:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव, अव्यय
हःhaḥ (bīja)
हः:
Sambandha (Mantra particle/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहः (बीज/अव्यय)
Formबीजाक्षर, अव्यय
अस्त्रायto the weapon (astra)
अस्त्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
फट्phaṭ
फट्:
Sambandha (Mantra ending/मन्त्र-निपात)
TypeIndeclinable
Rootफट् (अव्यय)
Formमन्त्रान्त-निपात (phaṭ), अव्यय

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra, within a ritual-teaching context)

Concept: Aṅga-nyāsa integrates mantra with the practitioner’s limbs—heart, head, śikhā, kavaca, eyes, astra—creating a devotional ‘armor’ of awareness and surrender.

Vedantic Theme: Upāsanā as internalization: shifting worship from external to embodied contemplation; disciplined ritual supports steadiness (samādhāna) and purity.

Application: Perform aṅga-nyāsa before japa/pūjā: touch the specified body-points with attention; keep meaning—heart as devotion, head as resolve, eyes as purified perception, astra as cutting distractions.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.31.4 (kara-nyāsa context); Garuda Purana 1.31.5 (root-mantra); Garuda Purana 1.31.8 (mudrā after nyāsa)

D
Devas

FAQs

This verse presents aṅga-nyāsa as a formal preparatory act that sanctifies the body and establishes protective mantra-placements (heart, head, śikhā, kavaca, eyes, astra) before further ritual practice.

Indirectly: by emphasizing purification and protection through mantra, it supports the broader Garuda Purana framework where correct rites help remove obstacles and stabilize the practitioner’s subtle orientation toward dharma and auspicious transitions.

Use it as a reminder that spiritual practice benefits from disciplined preparation—begin with a structured, reverent setup (mental focus, protective intention, and correct recitation) rather than rushing into rituals.