Shloka 1

Śrāddha-bheda-nirūpaṇa: Nitya, Vṛddhi, Nāndīmukha, and Ekoḍḍiṣṭa Procedures

नामाष्ट्रदशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / नित्यश्राद्धं प्रवक्ष्यामि पूर्ववत्तद्विशेषवत् / ॐ अमुकगोत्राणामस्मत्पितृपितामहानां अमुकशर्मणां सपत्नीकानां श्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मास्वहं करिष्ये / आसनादिकमत्र स्याद्विश्वेदेवाविवर्जितम्

nāmāṣṭradaśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca / nityaśrāddhaṃ pravakṣyāmi pūrvavattadviśeṣavat / oṃ amukagotrāṇāmasmatpitṛpitāmahānāṃ amukaśarmaṇāṃ sapatnīkānāṃ śrāddhaṃ siddhānnena yuṣmāsvahaṃ kariṣye / āsanādikamatra syādviśvedevāvivarjitam

พระพรหมตรัสว่า “เราจักอธิบายนิตยะศราทธ์ดังที่กล่าวไว้ก่อน พร้อมข้อแตกต่างเฉพาะ. ‘โอม—แด่ปิตฤแห่งโคตรนี้ คือบิดาและปิตามหะของเรา และท่านชื่อ…ศรมะ (พร้อมภรรยา) เราจักประกอบศราทธ์ถวายแก่ท่านทั้งหลายด้วยอาหารสุกพร้อม (สิทธานนะ).’ ในพิธีนี้ให้ทำการตั้งอาสนะและอื่นๆ ตามควร แต่ไม่ต้องอัญเชิญวิศเวเทวะ”

नाम(as) name/heading
नाम:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (particle: 'namely'/heading marker)
अष्टeight
अष्ट:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral stem), समासाङ्ग (compound member)
दशten
दश:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, समासाङ्ग
अधिकadditional
अधिक:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; 'more by' अर्थे (in compound: 'plus')
द्विशततमःtwo-hundredth
द्विशततमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + शत + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नित्यश्राद्धम्daily śrāddha
नित्यश्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनित्य + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (नित्यं श्राद्धम्)
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः प्र-
पूर्ववत्as previously
पूर्ववत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनार्थक (adverb: as before)
तत्that
तत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
विशेषवत्with special details
विशेषवत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषवत् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थक (adverb: with distinctions/specially)
Om
:
Sambandha (Invocation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formमङ्गल/प्रणव (sacred syllable)
अमुकगोत्राणाम्of (those) of such-and-such gotra
अमुकगोत्राणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमुक + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयः (अमुकं गोत्रं येषाम्)
अस्मत्of us / our
अस्मत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम (our)
पितृपितामहानाम्of (our) fathers and grandfathers
पितृपितामहानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (पितरश्च पितामहाश्च)
अमुकशर्मणाम्of such-and-such (named) Śarman(s)
अमुकशर्मणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमुकशर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; नकारान्त-शर्मन्-शब्दः
सपत्नीकानाम्together with their wives
सपत्नीकानाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + पत्नी + क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सह-तत्पुरुषः (पत्नीभिः सह)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सिद्धान्नेनwith cooked/ready food
सिद्धान्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसिद्ध + अन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणम् (instrumental)
युष्मासुamong you / in you (addressed recipients)
युष्मासु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th), बहुवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
करिष्येI shall perform
करिष्ये:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
आसनादिकम्seats and the like
आसनादिकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआसन + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समाहारार्थक (etc. beginning with seats)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here/in this rite)
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
विश्वेदेवthe Viśvedevas
विश्वेदेव:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्वे देवाः (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (stem used in compound); 'Viśvedevas'
अविवर्जितम्not omitted; not excluded
अविवर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त) with अ- (neg.)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समासार्थ (not excluded)

Brahmā

Beneficiary: Pitr

Timing: Daily (nitya)

Concept: Nitya-śrāddha: daily ancestral offering with a defined sankalpa naming gotra and ancestors, performed with cooked food and standard upacāras, omitting Viśvedevas invocation.

Vedantic Theme: Nitya-karma as purifier (citta-śuddhi) supporting higher pursuits; duty performed without attachment to display.

Application: Adopt a consistent daily (or regular) śrāddha/tarpaṇa routine: clear sankalpa, simple prepared food, proper seating/offering steps, and correct deity-scope (no Viśvedevas for this form).

Primary Rasa: shanta

Type: domestic ritual space (gṛha/vedi implied)

Related Themes: Garuda Purana sections enumerating nitya/naimittika/kāmya śrāddhas and their mantras; Procedural lists of āsana, arghya, pādya, ācamana, anna offerings in śrāddha context

B
Brahmā
P
Pitṛs (ancestors)
V
Viśvedevas

FAQs

This verse frames Nitya Śrāddha as a regular, rule-bound ancestral rite—performed daily using cooked/ready food—meant to directly address one’s Pitṛs (father, grandfather, etc.) with proper identification by gotra and names.

The verse indicates that while the standard ritual components (like offering a seat) are maintained, the daily Śrāddha is a simplified/targeted offering to the Pitṛs and therefore excludes the separate invocation of the Viśvedevas.

Keep ancestral remembrance disciplined and specific: offer with sincerity, clarity of intention (naming lineage/ancestors), and regularity—while following a simplified daily format when elaborate rites are not feasible.