Shloka 29

Prāṇeśvara Garuḍa-Mantra: Timing (Velā), Nāga-Grahas, Nyāsa, Haṃsa-Rite, and Viṣa-Cikitsā

पीतं प्रत्यङ्गिरामूलं तण्डुलद्भिर्विषापहम् / पुनर्नवाफलिनीनां मूलं वक्क्रजमीदृशम्

pītaṃ pratyaṅgirāmūlaṃ taṇḍuladbhirviṣāpaham / punarnavāphalinīnāṃ mūlaṃ vakkrajamīdṛśam

รากปรัตยังคิราเมื่อดื่มพร้อมน้ำซาวข้าว ย่อมทำลายพิษได้ อีกทั้งรากปุนัรนวาที่ออกผล ชนิดที่ขึ้นคดงอ ก็ให้ผลเช่นเดียวกัน.

पीतम्yellow
पीतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रत्यङ्गिरामूलम्root of Pratyaṅgirā
प्रत्यङ्गिरामूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रत्यङ्गिरा + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (प्रत्यङ्गिरायाः मूलम्)
तण्डुलद्भिःwith rice-grains
तण्डुलद्भिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतण्डुलद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
विषापहम्removing poison
विषापहम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविष + अपह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विषम् अपहन्ति/अपहरति)
पुनर्नवाफलिनीनाम्of the punarnavā-bearing plants (punarnavā fruiting ones)
पुनर्नवाफलिनीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुनर्नवा + फलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (पुनर्नवायाः फलिनी)
मूलम्root
मूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वक्त्रजम्born from the mouth (orally produced)
वक्त्रजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवक्त्र + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वक्त्रात् जातम्)
ईदृशम्such/like this
ईदृशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Specific herbal preparations (Pratyaṅgirā-mūla with rice-water; Punarnavā root) function as विषापह (anti-poison) remedies.

Vedantic Theme: Dharma of preserving life (jīva-rakṣaṇa) through right means; sacred text as guide for loka-hita (worldly welfare).

Application: Administer Pratyaṅgirā root with rice-water; use Punarnavā (fruit-bearing, crooked-growing variety) root similarly as an antidotal measure (with appropriate expertise).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.19.25-28 (mantra/ritual measures complementing herbal therapy)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse preserves practical protective knowledge—specific roots and their method of intake—showing the Purana’s applied dharma: safeguarding life through sanctioned medicinal measures.

Indirectly: by emphasizing preservation of life and removal of lethal poison, it supports the broader Garuda Purana ethic that one should protect the body responsibly, as it is the instrument for dharma and right conduct.

Treat it as a traditional reference: in real poisoning/snakebite emergencies, seek immediate medical care; the verse can be studied as part of Garuda Purana’s historical healing lore rather than used as a substitute for modern treatment.