Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

निरालोके तदा लोके वायुभूते च तेजसि / ततस्तु मूलमासाद्य वायुः संबन्धमात्मनः

nirāloke tadā loke vāyubhūte ca tejasi / tatastu mūlamāsādya vāyuḥ saṃbandhamātmanaḥ

ครั้นนั้นโลกไร้แสง และเตชะก็กลายเป็นวายุ; แล้ววายุก็เข้าถึงรากเดิมของตน และสถาปนาความสัมพันธ์แห่งตนไว้

nirālokein the lightless
nirāloke:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootnir-āloka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); नञ्/निर्तत्पुरुष ‘without light’ qualifying loke
tadāthen
tadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) of time
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
vāyu-bhūtehaving become wind
vāyu-bhūte:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त; √bhū धातु, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष ‘become wind’ qualifying tejasi
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
tejasiin tejas (fire-energy)
tejasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
tataḥthereupon/from that
tataḥ:
Apādāna (अपादान/Source-sequence)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) of sequence/source
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात) of contrast/emphasis
mūlamroot/source
mūlam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āsādyahaving reached
āsādya:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootā√sad (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्), ‘having reached/approached’
vāyuḥwind
vāyuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
saṃbandhamconnection/association
saṃbandham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsaṃbandha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
ātmanaḥof itself/of the self
ātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदik)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)