Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Bhaṇḍāsurāhaṅkāra

The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War

तेन दुःसहसत्त्वेन ताडिता बहुभिः शरैः / स्तंभितेवाभवत्सेना संपत्कर्याः क्षणं रणे

tena duḥsahasattvena tāḍitā bahubhiḥ śaraiḥ / staṃbhitevābhavatsenā saṃpatkaryāḥ kṣaṇaṃ raṇe

เมื่อถูกวีรบุรุษผู้ทรหดนั้นกระหน่ำด้วยศรนานา วงทัพของสัมปัตกรีในสนามรบก็ราวกับถูกตรึงนิ่งอยู่ชั่วขณะ.

tenaby him
tena:
Karaṇa (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; sarvanāma
duḥsaha-sattvenawith unbearable strength
duḥsaha-sattvena:
Karaṇa (करण/Instrumental cause)
TypeNoun
Rootduḥsaha (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā, Ekavacana; tatpuruṣa-samāsa (‘with unbearable might/strength’)
tāḍitāstruck
tāḍitā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√tāḍ (धातु) → tāḍita (कृदन्त, PPP)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (PPP) from √tāḍ ‘to strike’; agrees with senā
bahubhiḥwith many
bahubhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; viśeṣaṇa of śaraiḥ
śaraiḥwith arrows
śaraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
staṃbhitāparalyzed / immobilized
staṃbhitā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√staṃbh (धातु) → staṃbhita (कृदन्त, PPP)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (PPP) from √staṃbh ‘to paralyze/stop’; implied with senā
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya; upamā-vācaka
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
senāthe army
senā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
saṃpatkaryāḥof Saṃpatkarī
saṃpatkaryāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootsaṃpatkarī (प्रातिपदिक; proper noun)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Ekavacana
kṣaṇamfor a moment
kṣaṇam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; kāla-adhikaraṇa used adverbially
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Saptamī (Locative/7th), Ekavacana