Adhyaya 70
कार्त्तवीर्यसंभवः (Kārttavīrya’s Origin / Rise)
อัธยายะสั้นนี้ทำหน้าที่เป็นกรอบคำถามของเหล่าฤๅษี โคโลฟอนระบุฉากว่าอยู่ในมัธยมภาค แห่งตฤติยะอุปोदฆาตปาทะ ในวัฏจักรภารควจริต และตั้งชื่อว่า “การ์ตตวีรยะสัมภวะ” เหล่าฤๅษีทูลถามว่า เหตุใดตโปวนะ (ป่าแห่งตบะ) ที่เกี่ยวกับอาปวมหาตมาจึงถูกเผาหลังถูกฤทธิ์เดชของการ์ตตวีรยะครอบงำ พวกท่านชี้ความขัดแย้งว่า การ์ตตวีรยะได้ยินว่าเป็นราชฤๅษีผู้พิทักษ์ประชา แล้วผู้พิทักษ์จะทำลายป่าอาศรมได้อย่างไร บทนี้จึงตั้งปัญหาทางธรรมและสายวงศ์ เพื่อให้เรื่องถัดไปอธิบายการประสานราชธรรมแห่งการคุ้มครองกับการกระทำที่กระทบพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของธรรมชาติและพิธีกรรม।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महोपुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते कार्त्तवीर्यसंभवो नाम एकोनसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः किमर्थं तु वनं दग्धमापवस्य महात्मनः / कार्त्तवीर्येण विक्रम्य तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
ดังนี้ในศรีพรหมาณฑมหาปุราณะ ภาคกลางที่วายุประกาศ ในอุปโธทาตปาทที่สาม แห่งภารควะจริต บทที่หกสิบเก้าชื่อ “การ์ตตวีรยะสัมภวะ” ฤๅษีกล่าวว่า “โอ สุตะ ไฉนป่าของมหาตมะอาปวะจึงถูกการ์ตตวีรยะใช้เดชะพิชิตแล้วเผาผลาญ? เราถามอยู่ จงบอกแก่เราเถิด”
Verse 2
रक्षिता सतु राजर्षिः प्रजानामिति नः श्रुतम् / कथं सरक्षिता भूत्वा नाशयेत तपोवनम्
เราได้ยินว่าเขาเป็นราชฤๅษีผู้พิทักษ์ประชา แล้วเมื่อเป็นผู้พิทักษ์อยู่ ไฉนจึงจะทำลายตโปวนะ (ป่าแห่งตบะ) ได้เล่า
Frequently Asked Questions
The chapter is a gateway into the Bhārgava-carita narrative frame and introduces Kārttavīrya as the focal royal figure; the explicit lineage list is not given in these two verses, but the placement signals forthcoming genealogy/history around Kārttavīrya in relation to the Bhṛgu/Bhārgava cycle.
They ask why Kārttavīrya burned/destroyed a tapovana linked with Āpava Mahātmā, despite Kārttavīrya’s reputation as a rājarṣi who protects subjects—highlighting an ethical inconsistency that demands contextual explanation.
No. This adhyāya is purely a framing interrogation within a genealogical-ethical narrative; it contains no bhuvana-kośa (cosmography) measurements, planetary distances, or geographic enumerations.