Shloka 36
Viśvarūpa’s Death, Vṛtrāsura’s Manifestation, and the Devas’ Surrender to Nārāyaṇa
न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिमितगुणगण ईश्वरेऽनवगाह्यमाहात्म्येऽर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्त:करणाश्रयदुरवग्रहवादिनां विवादानवसर उपरत समस्तमायामये केवल एवात्ममायामन्तर्धाय को न्वर्थो दुर्घट इव भवति स्वरूपद्वयाभावात् ॥ ३६ ॥
na hi virodha ubhayaṁ bhagavaty aparimita-guṇa-gaṇa īśvare ’navagāhya-māhātmye ’rvācīna-vikalpa-vitarka-vicāra-pramāṇābhāsa-kutarka-śāstra-kalilāntaḥkaraṇāśraya-duravagraha-vādināṁ vivādānavasara uparata-samasta-māyāmaye kevala evātma-māyām antardhāya ko nv artho durghaṭa iva bhavati svarūpa-dvayābhāvāt.
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ในพระองค์ไม่มีความขัดแย้ง เพราะพระองค์ทรงเป็นคลังคุณธรรมอันไร้ขอบเขต เป็นจอมอิศวรผู้มีพระสิริที่ปุถุชนหยั่งไม่ถึง ผู้ที่จิตใจขุ่นมัวด้วยคัมภีร์คุตรรก เหตุผลลวง และการโต้เถียงไร้หลักฐาน ย่อมไม่มีโอกาสเข้าถึงความจริงเกี่ยวกับพระองค์ เมื่อระเบียบแห่งมายาทั้งปวงสงบลง พระองค์ทรงดำรงเป็นเอกะด้วยอาตมามายาศักติของพระองค์เอง; เมื่อในสวรูปของพระองค์ไม่มีทวิภาวะ อะไรเล่าจะเป็นไปไม่ได้สำหรับพระองค์? ด้วยพลังของพระองค์ พระองค์ทรงทำได้หรือไม่ทำก็ได้ตามพระประสงค์
The Supreme Personality of Godhead, being self-sufficient, is full of transcendental bliss ( ātmārāma ). He enjoys bliss in two ways — when He appears happy and when He appears distressed. Distinctions and contradictions are impossible in Him because only from Him have they emanated. The Supreme Personality of Godhead is the reservoir of all knowledge, all potency, all strength, opulence and influence. There is no limit to His powers. Since He is full in all transcendental attributes, nothing abominable from the material world can exist in Him. He is transcendental and spiritual, and therefore conceptions of material happiness and distress do not apply to Him.
FAQs
This verse states that in Bhagavān there is no real contradiction, because His greatness and powers are unfathomable; opposites can coexist in Him without conflict due to His inconceivable potency.
He points out that mundane speculation and sophistic reasoning are limited and often cloud the heart; the Lord’s nature is beyond such tools, and realization comes through purified consciousness and devotion rather than argument.
It encourages humility: instead of forcing God into mental categories, cultivate bhakti, accept the limits of intellect, and trust that the Lord can harmonize what appears impossible in our limited viewpoint.