Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds

पुन: प्रसाद्य तं सोम: कला लेभे क्षये दिता: । श‍ृणु नामानि लोकानां मातृणां शङ्कराणि च ॥ २४ ॥ अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत् । अदितिर्दितिर्दनु: काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला ॥ २५ ॥ मुनि: क्रोधवशा ताम्रा सुरभि: सरमा तिमि: । तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदा: सरमासुता: ॥ २६ ॥

punaḥ prasādya taṁ somaḥ kalā lebhe kṣaye ditāḥ śṛṇu nāmāni lokānāṁ mātṝṇāṁ śaṅkarāṇi ca

ต่อมาโสมะ (พระจันทร์) กล่าวถ้อยคำสุภาพจนทำให้ประชาบดีทักษะพอพระทัย และได้ส่วนแห่งแสงที่สูญไปเพราะโรคกลับคืนมา ในกฤษณปักษ์แสงจันทร์ย่อมร่อยหรอ และในศุกลปักษ์ย่อมปรากฏอีกครั้ง; ถึงกระนั้นก็ยังไม่อาจมีบุตรได้ โอ มหาราชปริกษิต บัดนี้จงฟังนามอันเป็นมงคลของชายาทั้งหลายของกัศยปะ ผู้ซึ่งจากครรภ์ของนางได้บังเกิดประชากรแห่งจักรวาล คือ อทิติ, ทิติ, ทนุ, กาษฐา, อริษฏา, สุรสา, อิลา, มุนิ, โกรธวศา, ตามรา, สุรภิ, สรมา และ ติมิ จากติมิเกิดหมู่สัตว์น้ำทั้งปวง และจากสรมาเกิดสัตว์ดุร้าย เช่น สิงห์และเสือ

पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (adverb: again)
प्रसाद्यhaving pleased
प्रसाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्रसादय् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/त्वा-प्रत्यय): 'प्रसाद्य' = having propitiated/pleased
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कलाःphases/parts (digits)
कलाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
लेभेobtained
लेभे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
क्षयेat the waning/decline
क्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
दिताःthe Dits (digits/phases)
दिताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
शृणुhear
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
नामानिnames
नामानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
लोकानाम्of the worlds/people
लोकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
मातॄणाम्of the mothers
मातॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
शङ्कराणिauspicious (names)
शङ्कराणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; 'कल्याणकराणि' इत्यर्थे
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
S
Soma
D
Diti

FAQs

This verse states that Soma, after again pleasing the offended party, regained his diminished kalā—indicating restoration through reconciliation and divine order.

The verse attributes Soma’s loss to Diti’s curse, and then notes that by propitiation Soma regained what was diminished.

When harm is caused, restoration often comes through humility, making amends, and sincerely seeking forgiveness—leading to renewed strength and harmony.