Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial

विद्वेषनष्टमतय: स्त्रियो दारुणचेतस: । गरं ददु: कुमाराय दुर्मर्षा नृपतिं प्रति ॥ ४३ ॥

vidveṣa-naṣṭa-matayaḥ striyo dāruṇa-cetasaḥ garaṁ daduḥ kumārāya durmarṣā nṛpatiṁ prati

เมื่อความอาฆาตทำลายสติปัญญา สตรีเหล่านั้นใจเหี้ยม และทนการเมินเฉยของกษัตริย์ไม่ไหว ในที่สุดจึงวางยาพิษแก่กุมาร

विद्वेषनष्टमतयःwhose minds were ruined by hatred
विद्वेषनष्टमतयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविद्वेष + नष्ट + मति (प्रातिपदिक); नष्ट (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (विद्वेषेण नष्टा मतिः यासाम् = whose minds were ruined by hatred)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दारुणचेतसःcruel-hearted
दारुणचेतसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदारुण + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (दारुणं चेतः यासाम् = cruel-minded)
गरम्poison
गरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ददुःgave
ददुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
कुमारायto the prince/boy
कुमाराय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/Dative), एकवचन
दुर्मर्षाःintolerant/resentful
दुर्मर्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुर्-मर्ष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (नृणां पतिः)
प्रतिtowards/against
प्रति:
Adhikarana/Direction (दिशा/प्रत्ययार्थ)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable), ‘towards/against’
K
kumāra (the prince)
N
nṛpati (the king)

FAQs

This verse shows that hatred can destroy one’s discernment and drive cruel actions—so destructive that it leads to harming an innocent child.

Because they were intolerant of the king and, blinded by hostility, acted with cruelty by poisoning his young son.

It warns that resentment can corrupt decision-making; practicing restraint, prayer, and compassion prevents harm caused by impulsive hatred.