Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 29
Priyavrata Accepts Kingship by Brahmā’s Instruction; Sapta-dvīpa Formation and Renunciation
एवमुपशमायनेषु स्वतनयेष्वथ जगतीपतिर्जगतीमर्बुदान्येकादश परिवत्सराणामव्याहताखिलपुरुषकारसारसम्भृतदोर्दण्डयुगलापीडितमौर्वीगुणस्तनितविरमितधर्मप्रतिपक्षो बर्हिष्मत्याश्चानुदिनमेधमानप्रमोदप्रसरणयौषिण्यव्रीडाप्रमुषितहासावलोकरुचिरक्ष्वेल्यादिभि: पराभूयमानविवेक इवानवबुध्यमान इव महामना बुभुजे ॥ २९ ॥
evam upaśamāyaneṣu sva-tanayeṣv atha jagatī-patir jagatīm arbudāny ekādaśa parivatsarāṇām avyāhatākhila-puruṣa-kāra-sāra-sambhṛta-dor-daṇḍa-yugalāpīḍita-maurvī-guṇa-stanita-viramita-dharma-pratipakṣo barhiṣmatyāś cānudinam edhamāna-pramoda-prasaraṇa-yauṣiṇya-vrīḍā-pramuṣita-hāsāvaloka-rucira-kṣvely-ādibhiḥ parābhūyamāna-viveka ivānavabudhyamāna iva mahāmanā bubhuje.
เมื่อกวี มหาวีระ และสวนนะ บุตรทั้งหลาย ได้รับการฝึกฝนจนสมบูรณ์ในขั้นชีวิตแห่งปรมหังสะแล้ว มหาราชปรียวรตะผู้เป็นเจ้าแห่งโลกได้ครองจักรวาลเป็นเวลาสิบเอ็ดอรฺพุทปี ทุกครั้งที่พระองค์ตั้งลูกศรบนสายธนูด้วยแขนทั้งสองอันทรงพลัง เหล่าผู้ต่อต้านหลักธรรมย่อมหนีไปด้วยความหวาดกลัวต่อเดชานุภาพในการปกครองอันหาที่เปรียบมิได้ พระองค์ทรงรักพระมเหสีบรรหิษมตีอย่างยิ่ง และเมื่อวันเวลาผ่านไป ความรื่นรมย์แห่งความรักฉันสามีภรรยาก็ยิ่งเพิ่มพูน ด้วยกิริยาสตรี—การแต่งองค์ เดิน ลุก ยิ้ม หัวเราะ เหลียวมอง และการเล่น—พระนางบรรหิษมตีเพิ่มพลังใจแก่พระองค์ ดังนั้นแม้ทรงเป็นมหาตมะ ก็แลดูประหนึ่งหลงใหลในกิริยาสตรีของพระมเหสีเหมือนคนสามัญ แต่แท้จริงทรงเป็นวิญญาณผู้ยิ่งใหญ่
In this verse, the word dharma-pratipakṣaḥ (“opponents of religious principles”) refers not to a particular faith, but to varṇāśrama-dharma, the division of society, socially and spiritually, into four varṇas ( brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya and śūdra ) and four āśramas ( brahmacarya, gṛhastha, vānaprastha and sannyāsa ). To maintain proper social order and help the citizens gradually progress toward the goal of life — namely spiritual understanding — the principles of varṇāśrama-dharma must be accepted. From this verse, Mahārāja Priyavrata appears to have been so strict in maintaining this institution of varṇāśrama-dharma that anyone neglecting it would immediately flee from his presence as soon as the King warned him by fighting or administering light punishment. Indeed, Mahārāja Priyavrata would not have to fight, for simply because of his strong determination, they dared not disobey the rules and regulations of varṇāśrama-dharma. It is said that unless human society is regulated by varṇāśrama-dharma, it is no better than a bestial society of cats and dogs. Mahārāja Priyavrata, therefore, strictly maintained varṇāśrama-dharma by his extraordinary, unparalleled prowess.
FAQs
This verse shows Priyavrata powerfully upholding dharma as a ruler, yet becoming seemingly overpowered by daily conjugal enjoyment—highlighting the need for steady discrimination even while fulfilling worldly duties.
Śukadeva Gosvāmī narrates Priyavrata’s reign and his household life to King Parīkṣit as part of the Fifth Canto’s genealogical and moral history.
Do your responsibilities with strength and integrity, but remain mindful that pleasure can cloud judgment; cultivate daily self-awareness and discipline so enjoyment does not weaken values.