Next Verse

Shloka 1

The Earth Laughs at World-Conquering Kings; Yuga-Dharma and the Remedy for Kali

श्री शुक उवाच: द‍ृष्ट्वात्मनि जये व्यग्रान् नृपान् हसति भूरियम् । अहो मा विजिगीषन्ति मृत्यो: क्रीडनका नृपा: ॥ १ ॥

śrī-śuka uvāca dṛṣṭvātmani jaye vyagrān nṛpān hasati bhūr iyam aho mā vijigīṣanti mṛtyoḥ krīḍanakā nṛpāḥ

ศรีศุกเทว โคสวามี กล่าวว่า: เมื่อเห็นบรรดากษัตริย์มัววุ่นกับการพิชิตตน แผ่นดินนี้ก็หัวเราะ แล้วกล่าวว่า “ดูเถิด! กษัตริย์เหล่านี้เป็นเพียงของเล่นในมือความตาย แต่กลับปรารถนาจะพิชิตเรา”

श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (श्रीमान् शुकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु √वच्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (absolutive relation)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु √दृश्) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive)
आत्मनिin themselves
आत्मनि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
जयेin victory
जये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
व्यग्रान्agitated, eager
व्यग्रान्:
विशेषण (of नृपान्)
TypeAdjective
Rootव्यग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (नृपान्)
नृपान्kings
नृपान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
हसतिlaughs
हसति:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootहस् (धातु √हस्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूःthe earth
भूः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इयम्this
इयम्:
समानाधिकरण (apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम; ‘भूः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्
अहोalas! oh!
अहो:
सम्बोधन/उद्गार (exclamation)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/उद्गार-अव्यय (interjection)
माnot
मा:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive/negative particle)
विजिगीषन्तिdesire to conquer
विजिगीषन्ति:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootवि + जि (धातु √जि) + सन् (इच्छार्थ)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; सन्नन्त (desiderative) ‘विजिगीष’ = to wish to conquer
मृत्योःof death
मृत्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
क्रीडनकाःplaythings
क्रीडनकाः:
विधेय (predicate noun)
TypeNoun
Rootक्रीडनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान/रूपक-प्रयोगे विधेय
नृपाःkings
नृपाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Ś
Śukadeva Gosvāmī
B
Bhū-devī (Earth personified)
M
Mṛtyu (Death)

FAQs

It warns that rulers become absorbed in winning and dominating, yet their power is fragile—ultimately they remain subject to Death, so conquest is spiritually hollow.

Because she sees their pride and rivalry as futile: they fight to conquer the world, but cannot conquer time and death, which controls them.

It encourages humility and detachment: pursue duty and devotion rather than ego-driven competition, remembering life’s uncertainty and the supremacy of time.