Shloka 42
Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions
भग: स्फूर्जोऽरिष्टनेमिरूर्ण आयुश्च पञ्चम: । कर्कोटक: पूर्वचित्ति: पुष्यमासं नयन्त्यमी ॥ ४२ ॥
bhagaḥ sphūrjo ’riṣṭanemir ūrṇa āyuś ca pañcamaḥ karkoṭakaḥ pūrvacittiḥ puṣya-māsaṁ nayanty amī
ภคะเป็นเทพสุริยะ, สฟูรชะเป็นรากษส, อริษฏเนมิเป็นคันธรรพ์, อูรฺณาเป็นยักษ์, อายุรเป็นฤๅษี, กรรโกฏกะเป็นนาค และปูรวจิตตีเป็นอัปสรา—เหล่านี้ปกครองเดือนปุษยะ
FAQs
This verse names Bhaga, Sphūrja, Ariṣṭanemi, Ūrṇa, and Āyu, along with the nāga Karkoṭaka and the apsarā Pūrvacitti, as the presiding beings who conduct the month of Puṣya.
Śukadeva describes how time is administered through divine agents, showing that the Lord’s order pervades the calendar and cosmic rhythms—helping Parīkṣit see kāla (time) as sacred and governed, not random.
Time can be treated as a divine trust: aligning one’s months and days with sādhana—hearing, chanting, and purposeful living—transforms ordinary calendar time into devotional time.