Shloka 20
Balarāma Slays Balvala and Visits Sacred Tīrthas; He Attempts to Stop Bhīma–Duryodhana
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् । गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥ आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: । तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥ प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी । मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
tato ’bhivrajya bhagavān keralāṁs tu trigartakān gokarṇākhyaṁ śiva-kṣetraṁ sānnidhyaṁ yatra dhūrjaṭeḥ
แล้วพระผู้เป็นเจ้าทรงเสด็จผ่านแคว้นเกรละและตริคัรตะ ไปยังโคกรณะ อันเป็นศิวะเกษตรที่ซึ่งธูรชฏิ (ศิวะ) ทรงประทับปรากฏโดยตรง ครั้นได้เฝ้าทอดพระเนตรพระแม่อารยา ทไวปายนี (ปารวตี) ผู้สถิตบนเกาะแล้ว พระพลรามเสด็จสู่ศูรปารกะ และสรงน้ำในแม่น้ำตาปี ปโยษณี และนิรวินธยา ต่อจากนั้นทรงเข้าสู่ป่าทัณฑกะ และเสด็จถึงแม่น้ำเรวา (นรมทา) ที่มีนครมหิษมตีตั้งอยู่ริมฝั่ง แล้วสรงน้ำที่มนุ-ตีรถะ และท้ายที่สุดเสด็จกลับสู่ประภาส
FAQs
This verse identifies Gokarṇa as a prominent Śiva-kṣetra where Lord Śiva (Dhūrjaṭi) is especially present, making it a revered destination during Balarāma’s pilgrimage.
In the Bhagavatam narrative, Balarāma’s tīrtha-yātrā includes honoring devas and sacred sites, demonstrating Vedic reverence and the purifying power of pilgrimage for the world.
Even if one cannot travel, one can adopt the essence of tīrtha-yātrā by regularly visiting temples, hearing Bhāgavatam, and cultivating humility and purity of conduct.