Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Balarāma Slays Balvala and Visits Sacred Tīrthas; He Attempts to Stop Bhīma–Duryodhana

तत्रायुतमदाद् धेनूर्ब्राह्मणेभ्यो हलायुध: । कृतमालां ताम्रपर्णीं मलयं च कुलाचलम् ॥ १६ ॥ तत्रागस्त्यं समासीनं नमस्कृत्याभिवाद्य च । योजितस्तेन चाशीर्भिरनुज्ञातो गतोऽर्णवम् । दक्षिणं तत्र कन्याख्यां दुर्गां देवीं ददर्श स: ॥ १७ ॥

tatrāyutam adād dhenūr brāhmaṇebhyo halāyudhaḥ kṛtamālāṁ tāmraparṇīṁ malayaṁ ca kulācalam

ณ เสตุพันธะ (ราเมศวรัม) พระผู้เป็นเจ้า หะลายุธะ พระพลราม ได้ถวายทานโคหนึ่งหมื่นตัวแก่พราหมณ์ทั้งหลาย แล้วเสด็จไปยังแม่น้ำกฤตมาลาและตัมรปัรณี และเทือกเขามลยะอันยิ่งใหญ่ ในมลยะนั้น พระองค์ได้พบฤๅษีอคัสตยะนั่งสมาธิ จึงกราบนมัสการและสรรเสริญ รับพรและลาจากท่าน แล้วเสด็จสู่ฝั่งมหาสมุทรทิศใต้ ที่ซึ่งได้ทอดพระเนตรพระแม่ทุรคาในปางกัญญากุมารี

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
अगस्त्यम्Agastya
अगस्त्यम्:
Karma (कर्म/Object of salutation)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
समासीनम्seated
समासीनम्:
Visheshana (विशेषण/qualifier of अगस्त्यम्)
TypeAdjective
Rootसम्+आस् (धातु) → समासीन (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त/कृदन्त-विशेषण (present participial adjective), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘seated’
नमस्कृत्यhaving bowed
नमस्कृत्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनमस्+कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having bowed/saluted’
अभिवाद्यhaving greeted
अभिवाद्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअभि+वद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having greeted’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
योजितःbeing endowed/engaged
योजितः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → योजित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being joined/connected/engaged’
तेनby him (Agastya)
तेन:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
आशीर्भिःwith blessings
आशीर्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootआशीस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘blessings’
अनुज्ञातःpermitted
अनुज्ञातः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootअनु+ज्ञा (धातु) → अनुज्ञात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘permitted’
गतःwent
गतः:
Kriya (क्रिया/finite sense)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle used verbally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone’
अर्णवम्to the ocean
अर्णवम्:
Karma (कर्म/Goal)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Visheshana (विशेषण of अर्णवम्)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; दिशावाचक-विशेषण (southern)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
कन्याख्याम्named Kanyā
कन्याख्याम्:
Visheshana (विशेषण of दुर्गाम्/देवीं)
TypeAdjective
Rootकन्या+आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘कन्या-आख्या’ = ‘having the name Kanyā (Kanyākumārī)’
दुर्गाम्Durgā
दुर्गाम्:
Karma (कर्म/Object of seeing)
TypeNoun
Rootदुर्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (कर्म/Object of seeing)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अप्पोजिशन (apposition) to दुर्गाम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
L
Lord Balarāma (Halāyudha)
A
Agastya Ṛṣi
G
Goddess Durgā (Kanyākumārī)

FAQs

This verse presents Balarāma’s dhārmic conduct during pilgrimage—honoring brāhmaṇas and supporting sacred learning through generous cow charity, a traditional act of piety and devotion.

Agastya is a revered Vedic sage associated with the South; Balarāma offers respects to him as part of honoring saintly authority, receiving blessings and permission before proceeding further on his tīrtha-yātrā.

It teaches respectful humility toward saints, purposeful pilgrimage (or spiritual discipline), and generosity—especially supporting genuine spiritual education and service-minded communities.