Shloka 32

यस्मिन् नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मी- र्नाना विभान्ति किल विश्वसृजोपक्लृप्ता: । ताभि: पतीन् द्रुपदराजसुतोपतस्थे यस्यां विषक्तहृदय: कुरुराडतप्यत् ॥ ३२ ॥

yasmiṁs narendra-ditijendra-surendra-lakṣmīr nānā vibhānti kila viśva-sṛjopakḷptāḥ tābhiḥ patīn drupada-rāja-sutopatasthe yasyāṁ viṣakta-hṛdayaḥ kuru-rāḍ atapyat

ในพระราชวังนั้น มายาทานวะ ผู้เป็นช่างผู้ประดิษฐ์แห่งจักรวาล ได้นำเอาศรีแห่งความมั่งคั่งของกษัตริย์มนุษย์ เจ้าแห่งอสูร และจอมเทพ มารวมไว้จนส่องประกายหลากหลาย. ด้วยทรัพย์สมบัติเหล่านั้น เทวีเทราปที ธิดาแห่งท้าวทฺรุปทะ ได้ปรนนิบัติพระสวามีทั้งหลาย และทุรโยธนะ โอรสแห่งกุรุผู้มีใจหลงใหลนาง ก็คร่ำครวญร้อนรุ่มอยู่ภายใน.

यस्मिन्in which (assembly)
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मीःthe fortunes/glories of kings, demon-kings, and god-kings
नरेन्द्रदितिजेन्द्रसुरेन्द्रलक्ष्मीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर-इन्द्र + दितिज-इन्द्र + सुर-इन्द्र + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष-समाहारः (नरेन्द्रस्य/दितिजेन्द्रस्य/सुरेन्द्रस्य लक्ष्म्यः)
नानाvariously
नाना:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘variously’)
विभान्तिshine forth/appear splendid
विभान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः—वि
किलindeed/it is said
किल:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle: emphasis/report)
विश्वसृजाby the creator of the universe (Brahmā)
विश्वसृजा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविश्व-सृज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषः (‘विश्वं सृजति’ = Brahmā)
उपक्लृप्ताःarranged/provided
उपक्लृप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप + कृप्/कॢप् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘well-arranged/provided’
ताभिःby those (splendors)
ताभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सर्वनाम
पतीन्husbands/lords
पतीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
द्रुपदराजसुतthe daughter of King Drupada (Draupadī)
द्रुपदराजसुत:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रुपद + राज + सुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (सम्बोधनार्थं न); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘द्रुपदराजस्य सुता’ = Draupadī)
उपतस्थेattended/served
उपतस्थे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘approached/attended’
यस्याम्in whom (in her)
यस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
विषक्तहृदयःwhose heart was attached
विषक्तहृदयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविषक्त + हृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विषक्तं हृदयं यस्य’
कुरुराट्the Kuru king (Duryodhana)
कुरुराट्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरु + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कुरूणां राजा’)
अतप्यत्burned with envy/was distressed
अतप्यत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
D
Draupadī
D
Drupada
D
Duryodhana
B
Brahmā

FAQs

He became inwardly tormented because he was infatuated with Draupadī and could not tolerate seeing her honor and service to her husbands amid the assembly’s splendor.

Śukadeva Gosvāmī is narrating these events to King Parīkṣit.

Unchecked attraction and envy can make a person suffer even in the midst of beauty and prosperity; cultivating humility and devotion prevents the heart from burning in jealousy.