Shloka 13

तस्मिन् समानगुणरूपवय:सुवेष- दासीसहस्रयुतयानुसवं गृहिण्या । विप्रो ददर्श चमरव्यजनेन रुक्‍म- दण्डेन सात्वतपतिं परिवीजयन्त्या ॥ १३ ॥

tasmin samāna-guṇa-rūpa-vayaḥ-su-veṣa- dāsī-sahasra-yutayānusavaṁ gṛhiṇyā vipro dadarśa cāmara-vyajanena rukma- daṇḍena sātvata-patiṁ parivījayantyā

ในพระราชวังนั้น พราหมณ์ผู้รู้ได้เห็นพระศรีกฤษณะ ผู้เป็นจอมแห่งสาตวตะ ประทับพร้อมพระมเหสี; พระนางทรงพัดด้วยจามรด้ามทองด้วยพระหัตถ์เอง แม้จะมีนางรับใช้พันนางผู้เสมอกันด้วยคุณ ความงาม วัยเยาว์ และเครื่องแต่งกายคอยปรนนิบัติอยู่เสมอ

tasminin that (place)
tasmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
samāna-guṇa-rūpa-vayaḥ-su-veṣa-dāsī-sahasra-yutayāby (her) attended by a thousand well-dressed maidservants of equal qualities, beauty, and age
samāna-guṇa-rūpa-vayaḥ-su-veṣa-dāsī-sahasra-yutayā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsamāna (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + vayaḥ (प्रातिपदिक) + su-veṣa (प्रातिपदिक) + dāsī (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक) + yuta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समासः: ‘attended by a thousand maidservants of equal qualities, beauty, age, and fine dress’
anusavamconstantly
anusavam:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanusavam (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb) — ‘continually/at every moment’
gṛhiṇyāby the lady of the house (queen)
gṛhiṇyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootgṛhiṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘housewife/queen (lady of the house)’
vipraḥthe brāhmaṇa
vipraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś दृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
cāmara-vyajanenawith a yak-tail fan
cāmara-vyajanena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootcāmara (प्रातिपदिक) + vyajana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (cāmara-vyajana = ‘yak-tail fan’)
rukma-daṇḍenawith a golden handle
rukma-daṇḍena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrukma (प्रातिपदिक) + daṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (rukma-daṇḍa = ‘golden handle/rod’)
sātvata-patimthe lord of the Sātvatas (Kṛṣṇa)
sātvata-patim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsātvata (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (सात्वतानां पतिः)
parivījayantyāwhile fanning
parivījayantyā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootparivījayantī (कृदन्त; √vīj वीज् with pari-)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; शतृ-प्रत्यय वर्तमानकृदन्त (present participle) — ‘fanning’
K
Kṛṣṇa
T
the brāhmaṇa visitor (vipra)
K
Kṛṣṇa's queen (gṛhiṇī)
M
maidservants (dāsīs)

FAQs

This verse shows Kṛṣṇa being personally served by His queen, who fans Him with a golden-handled cāmara while thousands of attendants assist—illustrating that all opulence in Dvārakā is centered on loving service (sevā) to Bhagavān.

To emphasize Kṛṣṇa’s supreme position as Sātvata-pati and to portray the queens’ devotion: even amid immense splendor, their primary identity is as loving servants of the Lord.

Use whatever resources and talents you have—simple or grand—in a spirit of attentive service to Kṛṣṇa, keeping devotion as the center rather than status or display.