Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Kṛṣṇa Arrives at Kuṇḍina and Abducts Rukmiṇī

Rukmiṇī-haraṇa Prelude

अद्भ‍िर्गन्धाक्षतैर्धूपैर्वास:स्रङ्‍माल्यभूषणै: । नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥ विप्रस्‍त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् । लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥

adbhir gandhākṣatair dhūpair vāsaḥ-sraṅ-mālya bhūṣaṇaiḥ nānopahāra-balibhiḥ pradīpāvalibhiḥ pṛthak

รุกมินีบูชาเทวีด้วยน้ำ เครื่องหอม ข้าวสารไม่แตก (อักษตะ) ธูป ผ้า พวงมาลัย สร้อยและเครื่องประดับ เครื่องบูชาและทานหลากชนิด พร้อมทั้งแถวประทีปมากมายแยกเป็นส่วนๆ เหล่าภรรยาพราหมณ์ผู้มีสามีก็บูชาพร้อมกันด้วยสิ่งเดียวกัน และถวายของคาวเค็ม ขนมอปูปะ ตำบูล ด้ายศักดิ์สิทธิ์ ผลไม้ และน้ำอ้อย

अद्भिःwith water
अद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
गन्ध-अक्षतैःwith perfumes and unbroken rice-grains
गन्ध-अक्षतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + अक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (गन्धाश्च अक्षताश्च)
धूपैःwith incense
धूपैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वासः-स्रक्-माल्य-भूषणैःwith garments, garlands, wreaths, and ornaments
वासः-स्रक्-माल्य-भूषणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रक् (प्रातिपदिक) + माल्य (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-मिश्र, तृतीया, बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः—वस्त्रैः पुष्पस्रग्भिः माल्यैः भूषणैश्च
नाना-उपहार-बलिभिःwith various offerings and oblations
नाना-उपहार-बलिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + उपहार (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय-प्रायः/तत्पुरुषः—नानाविधैः उपहारैः बलिभिश्च
प्रदीप-आवलिभिःwith rows of lamps
प्रदीप-आवलिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रदीप (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रदीपानाम् आवलिः)
पृथक्separately, in due order
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
विप्र-स्त्रियःbrāhmaṇa women
विप्र-स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणां स्त्रियः)
पति-मतिःmarried (having husbands)
पति-मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपति (प्रातिपदिक) + मत् (प्रत्ययान्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-प्रायः/तत्पुरुषः—पतिः अस्ति यस्याः (married)
तथाthus, likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
तैःwith those (items)
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम
सम्-अपूजयत्(she) worshipped fully
सम्-अपूजयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √पूज् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
लवण-आपूप-ताम्बूल-कण्ठ-सूत्र-फल-इक्षुभिःwith salt, cakes, betel, necklaces/threads, fruits, and sugarcane
लवण-आपूप-ताम्बूल-कण्ठ-सूत्र-फल-इक्षुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक) + आपूप (प्रातिपदिक) + ताम्बूल (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक) + सूत्र (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + इक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः—लवणैः आपूपैः ताम्बूलैः कण्ठसूत्रैः फलैः इक्षुभिश्च
R
Rukmiṇī
B
brāhmaṇa women (vipra-striyaḥ)

FAQs

The verse lists water, fragrances, unbroken grains (akṣata), incense, garments, garlands, ornaments, many offerings and bali-oblations, and rows of lamps arranged separately.

Śukadeva Gosvāmī narrates these details to Mahārāja Parīkṣit while describing the events surrounding Rukmiṇī and Kṛṣṇa in Vidarbha.

It highlights attentive, orderly worship—offering what one can with cleanliness, fragrance, light, and reverence—cultivating devotion through thoughtful service rather than mere formality.