Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Gopī-gīta: The Song of the Gopīs in Separation

Viraha-bhakti

अटति यद् भवानह्नि काननं त्रुटि युगायते त्वामपश्यताम् । कुटिलकुन्तलं श्रीमुखं च ते जड उदीक्षतां पक्ष्मकृद् दृशाम् ॥ १५ ॥

aṭati yad bhavān ahni kānanaṁ truṭi yugāyate tvām apaśyatām kuṭila-kuntalaṁ śrī-mukhaṁ ca te jaḍa udīkṣatāṁ pakṣma-kṛd dṛśām

เมื่อพระองค์เสด็จไปป่าในเวลากลางวัน สำหรับพวกเราที่มิได้เห็นพระองค์ แม้ชั่วขณะก็ยาวนานดุจหนึ่งยุค และแม้เมื่อเราจ้องมองพระพักตร์อันงามที่ประดับด้วยปอยผมหยิกงอน เปลือกตาที่ผู้สร้างอันเขลาสร้างไว้ก็ขัดขวางความปีติของเรา

aṭatiwanders/goes about
aṭati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootaṭ (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
yatwhen/that
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (relative particle/सम्बन्धबोधक)
bhavānyou (honorific)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ahniin the daytime
ahni:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootahan (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
kānanamthe forest
kānanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
truṭia moment
truṭi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottruṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समय-परिमाण (a moment)
yugāyatebecomes like an age
yugāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyugāya (धातु; युग-आयते denom.)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
apaśyatāmof those not seeing (you)
apaśyatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद, उत्तमपुरुष?; वस्तुतः ‘अपश्यताम्’ = षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural) वर्तमान-प्रत्ययान्त कृदन्त-सम्बन्ध: ‘(those) not seeing’ इति; पद्ये ‘tvām apaśyatām’ = ‘of those who do not see you’
kuṭila-kuntalamwith curly hair
kuṭila-kuntalam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkuṭila (प्रातिपदिक) + kuntala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying)
śrī-mukhamyour beautiful face
śrī-mukham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śriyāḥ mukham / auspicious face)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
teof you/your
te:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
jaḍaO dull one (teasing address)
jaḍa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootjaḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
udīkṣatāmof those who are gazing
udīkṣatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootud-īkṣ (धातु)
Formलट् (Present) कृदन्त-सम्बन्ध: शतृ/शानच्-प्रत्ययार्थ ‘उदीक्षताम्’ = षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural) ‘of those who are looking’
pakṣma-kṛtthe maker of eyelashes (i.e., creator)
pakṣma-kṛt:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpakṣman (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन? एकवचन; कृदन्त (कृत्-प्रत्यय ‘कृत्’ = maker); षष्ठी-तत्पुरुष ‘pakṣmaṇām kṛt’
dṛśāmof the eyes
dṛśām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdṛś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
Ś
Śrī Kṛṣṇa
T
The gopīs of Vraja

FAQs

The gopīs say that when Kṛṣṇa roams the forest during the day, even a moment feels like an age without His sight, and even when they see His beautiful face, blinking (eyelids) interrupts their darśana—showing the intensity of their loving devotion.

Because their longing to behold Kṛṣṇa is so intense that even a blink feels like an obstacle; the verse poetically criticizes the creator (pakṣma-kṛt) for making eyelids that momentarily block Kṛṣṇa’s vision.

Use their example to deepen remembrance: regularly chant Kṛṣṇa’s names, hear His līlās, and treat moments away from bhakti practices as a loss—turning longing into steady daily sādhanā.