Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 25

Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps

हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥

hṛdy aṅga dharmaṁ stanayor murārer ṛtaṁ ca satyaṁ ca manasy athendum śriyaṁ ca vakṣasy aravinda-hastāṁ kaṇṭhe ca sāmāni samasta-rephān

ข้าแต่พระราชา บลีเห็นธรรมะอยู่ในพระหฤทัยของพระมุราริ เห็นฤตะและสัจจะบนพระอุระ เห็นจันทร์ในพระมโน เห็นพระศรีลักษมีผู้ถือดอกบัวบนพระทรวง เห็นพระเวททั้งปวงและเสียงสรรพนามในพระศอ เห็นเหล่าเทวะมีพระอินทร์เป็นประมุขในพระกร เห็นทิศทั้งหลายที่พระกรรณ เห็นโลกชั้นสูงบนพระเศียร เห็นเมฆในพระเกศา เห็นลมในพระนาสิกา เห็นสุริยะในพระเนตร และเห็นอัคคีในพระโอษฐ์

hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
aṅgaO dear; indeed
aṅga:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootaṅga (अव्यय/सम्बोधन-निपात)
FormSambodhana-nipāta (vocative particle), used for address/emphasis
dharmamdharma; righteousness
dharmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
stanayoḥin the two breasts
stanayoḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootstana (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Ṣaṣṭhī/Saptamī-vibhakti (Gen./Loc. 6/7), Dvivacana (du.)
murāreḥof Murāri (Kṛṣṇa/Viṣṇu)
murāreḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmurāri (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Ṣaṣṭhī-vibhakti (Gen. 6), Ekavacana (sg.)
ṛtamcosmic order; truth
ṛtam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛta (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
satyamtruth
satyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
manasiin the mind
manasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAnantaram/ārambha-avyaya (then/now)
indumthe moon
indum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootindu (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
śriyamŚrī; fortune
śriyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
vakṣasion the chest
vakṣasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
aravinda-hastāmlotus-handed (Lakṣmī)
aravinda-hastām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaravinda + hasta (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi-samāsa: ‘she whose hands are like lotuses’; Strīliṅga (f.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Ekavacana (sg.); viśeṣaṇa of śriyam
kaṇṭhein the throat
kaṇṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootkaṇṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (m.), Saptamī-vibhakti (Loc. 7), Ekavacana (sg.)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
sāmāniSāma chants
sāmāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāman (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka-liṅga (n.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Bahuvacana (pl.)
samasta-rephāncomplete with all sounds/letters
samasta-rephān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + repha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa: samasta-repha = ‘having all rephas (vibrant sounds/letters) complete’; Puṁliṅga (m.), Dvitīyā-vibhakti (Acc. 2), Bahuvacana (pl.); viśeṣaṇa of sāmāni