Sukta 17
Rishi: Atharvanic seer(s) of the Bhaisajya corpus
Devata: Apāmārga (personified Oṣadhi)
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic invocatory style)
อถรรพเวท 4.17 ยกย่องอปามารคะว่าเป็น “จอมราชาแห่งโอสถ” ผู้ถูกยึดถือเพื่อชัยชนะเหนือโรค ภัยจากฝันร้ายอันเป็นอาการเจ็บป่วย และอำนาจศัตรู บทสวดนี้ทำงานทั้งในฐานะไภษัชยะ (การรักษา) และรักษา (การขับไล่คุ้มครอง) โดยใช้นัยแห่งการกวาด/เช็ดของพืชเพื่อปัดเป่าสิ่งที่ “เกาะติด” หรือ “ตกค้าง” บนผู้ป่วย ฤทธิ์มนตร์วางกรอบให้อปามารคะเป็นอคทะ (ยาถอนพิษ) ที่ออกไปอย่างแข็งขันเพื่อคลี่คลายความทุกข์ทนและถ้อยคำมุ่งร้าย
Mantras
Mantra 1
अपामार्गः। ईशा॑णां त्वा भेष॒जाना॒मुज्जे॑ष॒ आ र॑भामहे । च॒क्रे स॒हस्र॑वीर्यं॒ सर्व॑स्मा ओषधे त्वा
อปามารคะ (Apāmārga) เอ๋ย! ผู้เป็นเจ้าเหนือโอสถทั้งหลาย เพื่อชัยชนะเราจับยึดและถือไว้ในมือ. ท่านได้บังเกิดฤทธิ์พันประการ; เพื่อความจำเป็นทั้งปวง โอสมุนไพรเอ๋ย เราอัญเชิญท่าน.
Mantra 2
स॒त्य॒जितं॑ शपथ॒याव॑नीं॒ सह॑मानां पुनःस॒राम्। सर्वाः॒ सम॒ह्व्योष॑धीरि॒तो नः॑ पारया॒दिति॑
ผู้ชนะด้วยสัจจะ ผู้ขับไล่คำสาบานและคำสาป ผู้ครอบงำภัย ผู้ฟื้นคืนความเป็นไทแห่งสุขภาพ—เมื่อได้เรียกสมุนไพรทั้งปวง (ओषधि) มาประชุมแล้ว ขอให้นางพาเราข้ามพ้นจากที่นี่ไปโดยสวัสดี; ขอให้เป็นดังนั้นเถิด.
Mantra 3
या श॒शाप॒ शप॑नेन॒ याघं मूर॑माद॒धे। या रस॑स्य॒ हर॑णाय जा॒तमा॑रे॒भे तो॒कम॑त्तु॒ सा
นางผู้สาปด้วยคำสาป ผู้วางความชั่วและความมึนชาลง; นางผู้เพื่อชิงเอาน้ำเลี้ยง (रस) จึงเข้าทำร้ายทารกในหมู่ผู้เพิ่งเกิด—ขอให้นางนั้นถูกกลืนกินด้วยพิษภัยของตนเอง.
Mantra 4
यां ते॑ च॒क्रुरा॒मे पात्रे॒ यां च॒क्रुर्नी॑ललोहि॒ते। आ॒मे मां॒से कृ॒त्यां यां च॒क्रुस्तया॑ कृत्या॒कृतो॑ जहि
คาถาอาถรรพ์ที่เขาทำร้ายท่านในภาชนะดิบ ที่เขาทำในสีครามและสีแดง ที่เขาทำในเนื้อดิบ—ด้วยคาถานั้นเอง จงฟาดฟันผู้กระทำคาถาอาถรรพ์ให้พินาศเถิด
Mantra 5
दौष्व॑प्न्यं॒ दौर्जी॑वित्यं॒ रक्षो॑ अ॒भ्वऽमरा॒य्यः । दु॒र्णाम्नीः॒ सर्वा॑ दु॒र्वाच॒स्ता अ॒स्मन्ना॑शयामसि
ความฝันร้ายและความเป็นอยู่ร้าย รักษัสและสิ่งอันน่ากลัว ผู้ก่อความตาย; อำนาจชื่อชั่วทั้งปวง วาจาชั่วทั้งปวง—เราทำให้สิ่งเหล่านี้พินาศไปจากเรา
Mantra 6
क्षु॒धा॒मा॒रं तृ॑ष्णामा॒रम॒गोता॑मनप॒त्यता॑म्। अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॑ मृज्महे
ผู้ทำลายความหิว ผู้ทำลายความกระหาย ทั้งความไร้โคและความไร้บุตร—ด้วยท่าน โอ อปามารคะ (Apāmārga) เราทั้งหลายปัดเช็ดสิ่งทั้งปวงนั้นออกไปให้สิ้น.
Mantra 7
तृ॒ष्णा॒मा॒रं क्षु॑धामा॒रमथो॑ अक्षपराज॒यम्। अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॒ मृज्महे
ผู้ทำลายความกระหาย ผู้ทำลายความหิว และยังความพ่ายแพ้ในการทอยลูกเต๋า—ด้วยท่าน โอ อปามารคะ (Apāmārga) เราทั้งหลายปัดเช็ดสิ่งทั้งปวงนั้นออกไปให้สิ้น.
Mantra 8
अ॒पा॒मा॒र्ग ओष॑धीनां॒ सर्वा॑सा॒मेक॒ इद् व॒शी। तेन॑ ते मृज्म॒ आस्थि॑त॒मथ॒ त्वम॑ग॒दश्च॑र
อปามารคะ (Apāmārga) ในหมู่สมุนไพรทั้งปวง เป็นเจ้าเพียงหนึ่งเดียวโดยแท้. ด้วยสิ่งนั้นเราปัดเช็ดสิ่งที่เกาะติดตั้งมั่นอยู่บนท่านออกไป; แล้วท่านจงออกไปในฐานะโอสถ และจงบันดาลผลให้สำเร็จ.
Frequently Asked Questions
Both. The sukta treats Apāmārga as an actual medicinal herb and as a personified oṣadhi-power—“sovereign of medicines”—whose agency can be invoked to cure and protect.
It targets illness and ‘settled’ affliction, but also unseen harms: nightmares (duḥsvapnya), life-wasting misfortune (daurjīvitā), demonic/hostile agencies, curses, and evil speech directed at the patient.
A common Atharvanic application is mārjana—gently wiping/sweeping the person with Apāmārga while reciting the verses—then concluding by commissioning the herb to act as an agada (antidote) that ‘goes forth’ to work the cure.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.