Adhyaya 205
Bhīṣma-pañcaka-vrata (The Bhishma Five-Day Vow)
พระอัคนีทรงกล่าวถึง “ภีษมปัญจกะ” ว่าเป็นวรตะไวษณวะอันสูงสุด เริ่มตั้งแต่เอกาทศีในปักษ์สว่างเดือนการ์ตติกะ เป็นวินัยห้าวัน ได้แก่ อาบน้ำวันละสามเวลา ทำตัรปณะถวายแด่เทวะและปิตฤ รักษามาวนะ/สำรวมภายใน และจบด้วยการบูชาพระหริอย่างสมบูรณ์ พิธีเน้นการอภิเษกเทวรูปด้วยปัญจคัวยะและปัญจามฤต ตามด้วยทาจันทน์และถวายเครื่องหอม เช่น กุคคุลุผสมน้ำมันเนย มีการถวายประทีปทั้งกลางวันกลางคืน นิเวทยะอย่างประณีต และสวดชปะ “โอม นโม วาสุเทวายะ” 108 จบเป็นแก่นศรัทธา ส่วนโหมะกำหนดธัญพืช ยวะ วรีหิ ติละ พร้อมการสาธยายพยางค์และมนต์หกพยางค์ลงท้ายด้วย “สวาหา” อีกทั้งกำหนดการบูชาด้วยดอกไม้/ใบไม้ตามอวัยวะของเทพ และตบะ เช่น นอนพื้น ควบคุมอาหารรวมถึงปัญจคัวยะ ท้ายสุดทรงโยงถึงการบรรลุพระหริของภีษม และประทานผลทั้งภุกติและมุกติแก่ผู้ปฏิบัติ
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It should be observed starting on Ekādaśī in the bright, pure fortnight (śukla pakṣa) of Kārttika.
Thrice-daily bathing for five days, tarpaṇa for devas and pitṛs, mauna, Hari-pūjā with pañcagavya/pañcāmṛta abhiṣeka, guggulu-ghṛta dhūpa, continuous lamp offering, paramānna naivedya, 108 japa of “Oṃ Namo Vāsudevāya,” and homa with yava-vrīhi-tila using svāhā and a six-syllabled mantra.
The chapter frames precise ritual acts (abhiṣeka, japa counts, offerings, austerities) as disciplined bhakti toward Hari, promising both regulated worldly fulfillment (bhukti) and liberation (mukti), exemplified by Bhīṣma’s attainment of Hari.