Adhyaya 192
Chapter 192: चतुर्दशीव्रतानि (Vows of the Fourteenth Lunar Day)
อัคนิเริ่มสอนเรื่องวรตจตุรทศี โดยย้ำว่าการถือวรตในวันขึ้น/แรม 14 ค่ำเป็น “ภุกติ–มุกติประทายกะ” คือให้ทั้งความสุขทางโลกและความหลุดพ้น โดยเฉพาะการบูชาพระศิวะพร้อมการอดอาหารในเดือนการ์ตติกะ. จากนั้นกล่าวถึงแบบต่าง ๆ ได้แก่ (1) ศิวะ-จตุรทศี ทำในตถิและโยคที่กำหนดแล้วให้ยืนยาว มั่งคั่ง และเสวยสุข; (2) ผละ-จตุรทศี (หรือทวาทศี/จตุรทศี) เน้นฉันผลไม้ งดสุรา และถวายทานเป็นผลไม้; (3) อุภยะ-จตุรทศี ถือศีลอดและบูชาพระศัมภูในวันจตุรทศี (รวมทั้งอัษฏมี) ทั้งปักษ์สว่างและปักษ์มืด ให้ผลเป็นสวรรค์. ยังระบุการถือ “นกตวรต” (ฉันมื้อกลางคืน) ในวันกฤษณะอัษฏมีและกฤษณะจตุรทศีเพื่อความสุขทางโลกและคติหลังตายอันเป็นมงคล. ต่อมาลงรายละเอียดพิธี: อาบน้ำในวันการ์ตติกะกฤษณะจตุรทศี บูชาอินทราด้วยเสา/คันธงรูปธวัช และพิธีอนันตะในวันศุกละจตุรทศี—บูชาพระหริในนาม “อนันตะ” ด้วยการจัดหญ้าทรภะและหม้อน้ำ ถวายปูปะจากแป้งข้าวเจ้า (แบ่งครึ่งให้พราหมณ์) สวด/เล่าเรื่องพระหริที่สังฆมแม่น้ำ แล้วผูกด้ายที่ปลุกเสกไว้ที่มือหรือคอ เพื่อความรุ่งเรืองและความสุข.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Agni defines it as bhukti-mukti-pradāyaka: properly observed Caturdaśī worship and fasting can yield worldly enjoyments (prosperity, longevity, happiness) and spiritual uplift culminating in liberation.
Worship Hari as Ananta on Śukla Caturdaśī using a darbha arrangement and a water-vessel, prepare a rice-flour pūpa (half offered to a brāhmaṇa), perform Hari-kathā at a river-confluence, and tie a mantra-consecrated thread on the hand or neck.