Adhyaya 191
Trayodaśī-vratāni — Anaṅga-Trayodaśī and Kāma-Trayodaśī (Chapter 191)
พระอัคนีทรงเริ่มอธิบายวัตรในวันตรีโยทศี (ขึ้น/แรม 13 ค่ำ) อย่างเป็นระบบ โดยเริ่มจาก “อนังค-ตรีโยทศี” อันเกี่ยวกับอนังคะ (กามเทพ) และการบูชาคู่กันของอนังคะกับหระ (พระศิวะ) บทนี้กำหนดระเบียบปฏิบัติรายเดือนตั้งแต่มารคศีรษะเป็นต้นไป ทั้งการอัญเชิญเทพ การถือพรตด้วยอาหาร/การอดอย่างเคร่งครัด และพิธีโหมะยามค่ำด้วยเนยใสร่วมงาและข้าว ตอนท้ายระบุแนวทางทาน (ดานะ) อย่างชัดเจน—ผ้า โค ที่นอน ร่ม หม้อ/ภาชนะ รองเท้า ที่นั่ง และภาชนะบรรจุ—แสดงว่าพรตสมบูรณ์ด้วยการแจกจ่ายอันศักดิ์สิทธิ์แก่สังคม อีกส่วนหนึ่งในเดือนไจตระกล่าวถึงการระลึกถึงกามะพร้อมรตี การวาดต้นอโศกด้วยสีมงคล และการบูชาต่อเนื่องสิบห้าวันเพื่อให้สมปรารถนา โดยรวมเป็นการผสานวินัยแห่งกาลเวลา การสำรวมอินทรีย์ กิจกรรมพิธีกรรม/สัญลักษณ์ และทานะเป็นสาธนะเดียว เพื่อความมั่งคั่ง ความเป็นมงคล และบุญอันสูงยิ่ง
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
On Mārgaśīrṣa bright Trayodaśī, worship Anaṅga (Kāma) with Hara (Śiva), take honey at night, and perform a ghṛta-homa using sesame (tila) and unhusked rice (akṣata), then continue with month-wise deity-forms and regulated diets.
A garment first, then gifts to a brāhmaṇa including a cow, bed, umbrella, water-pots (kalaśa), sandals (pādukā), a seat, and a vessel.
In Caitra bright Trayodaśī it prescribes remembering Kāma with Rati and drawing an aśoka tree with vermilion and turmeric—an auspicious fertility/joy symbol—followed by a half-month worship for kāma-siddhi.
Variant readings include “golden vessels” attested in kha/gha/ña manuscripts, and a passage on ‘unbroken Dvādaśī’ to ‘attains royal enjoyments’ absent in the jha manuscript, indicating layered transmission around adjacent vrata material.