Adhyaya 189
Śravaṇa Dvādaśī Vrata (श्रवणद्वादशीव्रतम्)
พระอัคนีทรงแสดงแก่ฤๅษีวสิษฐะถึง “ศราวณะทวาทศีวรต” ให้ปฏิบัติในปักษ์สว่างเดือนภาทรปท เมื่อทวาทศีตรงกับนักษัตรศราวณะ บทนี้ยกย่องวรตว่าให้ผลยิ่งใหญ่ด้วยอุปวาส (การถือศีลอด), ความเป็นมงคลแห่งการสดับธรรม และสัทสังคะกับบัณฑิต ผู้ปฏิบัติถือ “นิราหาร” ในวันทวาทศี และทำ “ปารณะ” ในวันตรโยทศีแม้ขัดกับข้อห้ามทั่วไป จากนั้นบูชาพระวิษณุ–วามนะโดยอัญเชิญสถิตในหม้อน้ำ (กะละศะ) ที่ตั้งบนยันตระทอง ทำอภิเษกด้วยน้ำบริสุทธิ์และปัญจามฤต ใช้ผ้าขาว ฉัตร ปาทุกา เป็นต้นเป็นระเบียบพิธี พร้อมกำหนดมนต์แก่พระวรกายของพระวิษณุประหนึ่งนยาส แล้วถวายไนเวทยะเป็นอาหารหุงด้วยเนยใส ให้ทานหม้อข้าวคลุกนมเปรี้ยว เฝ้าตื่นยามคืน อาบน้ำยามรุ่ง ณ สังฆม (จุดบรรจบแม่น้ำ) และถวายปุษปาญชลีอธิษฐานแด่โควินทะ (พุธศราวณะ) ท้ายสุดให้ทักษิณา เลี้ยงพราหมณ์ และยืนยันหลักว่า พระวามนะทรงแผ่ซ่านในเครื่องบูชา รับเครื่องบูชา และประทานผลคือ ภุกติ เกียรติยศ บุตรหลาน ไอศวรรย์ และมุกติ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It is prescribed on Dvādaśī in the bright fortnight of Bhādrapada when it is conjoined with the Śravaṇa nakṣatra; the chapter notes manuscript variants about alternative month/nakṣatra readings, but the main instruction emphasizes Bhādrapada-śukla Dvādaśī with Śravaṇa.
The practitioner remains without food on Dvādaśī (nirāhāra) and performs pāraṇa on Trayodaśī, stated as to be done even if it is otherwise considered prohibited—highlighting the vrata’s specific injunction.
Invocation into a water-pot placed on a golden yantra, abhiṣeka with pure water and pañcāmṛta, arghya, fragrant homa with the Vāmana mantra, naivedya cooked in ghee, gifting pots of curd-rice, and concluding with dakṣiṇā and feeding brāhmaṇas.
It explicitly states results such as enjoyment, fame, progeny, and sovereignty (bhukti-oriented aims) while also promising liberation (mukti), presenting disciplined ritual action as a bridge between worldly order and spiritual release.