
Caturthī-vratāni (Vows of the Fourth Lunar Day)
พระอัคนีทรงเริ่มอธิบายวัตรที่อาศัยวันจตุรถีอย่างเป็นระบบ โดยย้ำว่าเป็นการปฏิบัติที่ให้ผลสองประการคือ ภุกติ (ความสมบูรณ์ในโลก) และมุกติ (ความหลุดพ้น) ตอนต้นมีหมายเหตุสั้น ๆ ว่าด้วยความต่างของบท/ฉบับคัมภีร์ แล้วจึงกล่าวถึงข้อกำหนดตามเดือนและตถีโดยเฉพาะ ในมาฆะ ศุกลจตุรถีให้ถืออุโบสถและบูชา โดยตั้ง ‘คุณ’ (ความดีเลิศ) ของเทพเป็นจุดเน้นของพิธี ต่อเนื่องถึงปัญจมีด้วยการถวายข้าวผสมงาเพื่อความผาสุกตลอดปีปราศจากอุปสรรค พร้อมแนะนำมูลมนตร์ “กํ สวาหา” และการใช้งานในอังคะ-นยาส (มนตร์ประจำหัวใจและอวัยวะ เริ่มด้วย “กาม”) บทนี้ระบุลำดับพิธีอาวาหนะและวิสรรชนะด้วย “อาคัจฉ อุลกา” และ “คัจฉ อุลกา” รวมทั้งเครื่องหอมกุคคุลุ ขนมโมทกะ และมนตร์เพิ่มเติมแนวกเณศ-คายตรี ท้ายสุดกล่าวถึงวัตรเฉพาะ: กฤจฉระในภาทรปทจตุรถี การอดอาหารกลางคืนในผลคุนจตุรถีชื่อ ‘อวิฆนา’ และการบูชาคณะ/คเณศในไจตรจตุรถีด้วยดมณะ/หญ้าทูรวา แสดงว่าวัตรเป็นวิธีแห่งสิริมงคลและการชำระจิตวิญญาณ
No shlokas available for this adhyaya yet.
It specifies mantra-technology and ritual sequencing: the mūla-mantra “gaṁ svāhā,” its gāmādi application as hṛdaya and aṅga-mantras for nyāsa, and the precise āvāhana–visarjana formulas (“āgaccha ulkā” / “gaccha ulkā”) alongside prescribed offerings.
By presenting Caturthī vratas as disciplined, time-bound sādhana that removes obstacles (Avighnā), cultivates restraint (fasting/kṛcchra), and aligns ritual action with inner purification—thereby supporting both worldly stability (Bhukti) and liberation-oriented refinement (Mukti).