Adhyaya 321
Pāśupata-Śānti (पाशुपतशान्तिः)
หลังจากศานติ-กัลปะก่อนหน้าว่าด้วยอฆอระและอัสตราต่าง ๆ บทนี้เริ่มคำสอน “ปาศุปตะ-ศานติ” พระผู้เป็นเจ้าทรงสอนพิธีระงับเภทภัย (ศานติ) ที่ตั้งอยู่บนมนต์ศัสตราปาศุปตะ เริ่มด้วยการชปะและการเตรียมการประกอบพิธี ประเด็นสำคัญคือการเรียงลำดับการทำงานของมนต์—การทำลายอุปสรรคกระทำจาก “ส่วนเท้า/การวางตั้งต้น” (pādatas-pūrva) เสมือนนฺยาสะที่มีโครงสร้างและทิศทาง ต่อจากนั้นมีการอัญเชิญอัสตราแบบย่อ จบด้วยคำอุทาน “ผัฏ” รวมอัสตราแห่งสุริยะ จันทรา และวิฆเนศวร พร้อมกริยาพิธีเชิงบัญชา เช่น ทำให้หลง ซ่อน ถอนราก ทำให้หวาดกลัว ชุบชีวิต ขับไล่ และทำลายอริษฏะ/เคราะห์ร้าย กล่าวถึงผลว่า ชปะหนึ่งครั้งกำจัดอุปสรรค; ชปะหนึ่งร้อยครั้งระงับลางร้ายและให้ชัยชนะในสงคราม ท้ายสุดกำหนดโหมะด้วยเนยใสและกุคคุลุเพื่อให้สำเร็จแม้เป้าหมายยาก และสรุปว่าการสาธยายศัสตราปาศุปตะให้ความสงบสิ้นเชิง
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे अघोरास्त्रादिशान्तिकल्पे नाम विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः व्यालकाके इति ख अथैकविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पाशुपतशान्तिः ईश्वर उवाच वक्ष्ये पाशुपतास्त्रेण शान्तिजापादि पूर्वतः पादतःपूर्वनाशो हि फडन्तं चापदादिनुत्
ดังนี้ ในอัคนิยมหาปุราณะ บทที่ ๓๒๐ ชื่อ “ศานติ-กัลปะว่าด้วยอฆอราสตรและอื่น ๆ” (ในบางสำนวนมีหมายเหตุขันฑะว่า ‘วยาลกาเก’) จบลงแล้ว. บัดนี้เริ่มบทที่ ๓๒๑ ชื่อ “ปาศุปต-ศานติ”. พระอีศวรตรัสว่า “เราจักอธิบายพิธีระงับด้วยมนตร์อาวุธปาศุปตะ โดยเริ่มจากศานติชปะและกรรมเบื้องต้น. แท้จริงการทำลายอุปสรรคย่อมเริ่มจาก ‘บาท’ (การวาง/นยาสะส่วนต้น) ก่อน; และมนตร์ที่ลงท้ายด้วยคำอุทาน ‘ผัฏ’ ใช้เพื่อขจัดภัยพิบัติและสิ่งทั้งหลาย.”
Verse 2
रास्त्राय फट् भास्करास्त्राय फट् चन्द्रास्त्राय फट् विघ्नेश्वरास्त्राय फट् ख्रों ख्रौं फट् ह्रौं ह्रों फट् भ्रामय फट् छादय फट् उन्मूलय फट् त्रासय फट् सञ्जीवय फट् विद्रावय फट् सर्वदुरितं नाशय फट् सकृदावर्तनादेव सर्वविघ्नान् विनाशयेत् शतावर्तेन चोत्पातान्रणादौ विजयो भवेत्
“แด่ราษฏราสตร—ผัฏ! แด่ภาสกราสตร—ผัฏ! แด่จันทราสตร—ผัฏ! แด่วิฆเนศวราสตร—ผัฏ! คฺโรม คฺเราม—ผัฏ! หฺเราม หฺโรม—ผัฏ! ทำให้สับสน—ผัฏ! ปกปิด—ผัฏ! ถอนราก—ผัฏ! ทำให้หวาดกลัว—ผัฏ! ชุบชีวิต—ผัฏ! ขับไล่—ผัฏ! ทำลายทุริตทั้งปวง—ผัฏ!” เพียงสวดวนหนึ่งครั้งก็ทำลายอุปสรรคทั้งสิ้น; และเมื่อสวดวนหนึ่งร้อยครั้ง ย่อมระงับอุปัทวะอัปมงคล และบังเกิดชัยชนะในศึกและกรณีอื่น ๆ.
Verse 3
घृतगुग्गुलुहोमाच्च असाध्यानपि साधयेत् पठनात्सर्वशान्तिः स्यच्छस्त्रपाशुपतस्य च
ด้วยการบูชาไฟ (โหมะ) ด้วยเนยใสและกุคคุลุ ย่อมทำให้สิ่งที่ยากยิ่งสำเร็จได้; และด้วยการสวดศัสตระ-ปาศุปตะ ย่อมบรรลุความสงบระงับโดยสิ้นเชิง.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes operational sequencing and force-termination: obstacle-destruction is applied from the initial ‘feet’ placement, and the mantra is repeatedly ended with “phaṭ” to effect protective, expelling, and pacifying functions.
By framing protection, obstacle-removal, and pacification as dharma-supporting disciplines, it stabilizes the practitioner’s life and ritual environment, enabling sustained sādhanā while aligning worldly safety (bhukti) with spiritual steadiness (mukti-oriented practice).