Adhyaya 149
Lakṣa–Koṭi Homa (लक्षकोटिहोमः)
ในบทนี้ พระอัคนีทรงสอนพิธีโหมะ “ลักษะ–โกฏิ” ภายใต้กรอบยุดธชัยารณวะ เพื่อคุ้มครองในสงครามและเกื้อหนุนอธิปไตยแห่งราชา โหมะถูกกล่าวว่าบันดาลชัยชนะฉับพลันในสนามรบ การได้มาซึ่งราชอำนาจ และการทำลายอุปสรรค แต่ต้องตั้งอยู่บนความบริสุทธิ์ก่อนพิธี คือการถือกฤจฉระวรตและการปฏิบัติปราณายามอย่างมีวินัย ต่อจากนั้นกำหนดการเตรียมชปะและการควบคุมลมหายใจ (รวมถ้อยคำพยางค์เมล็ดพิเศษ) ตลอดจนกาละและระเบียบการถวายอาหุติลงในไฟที่ผ่านการสถาปนา พร้อมข้อบังคับกินอาหารวันละหนึ่งมื้อจนกว่าจะสำเร็จพิธี แยกขนาดพิธีเป็น อยุุตะ (10,000) ลักษะ (100,000) และโกฏิ (นับมหาศาล) พร้อมผลตามลำดับ—ความสำเร็จย่อย การระงับโรคทุกข์ และการสมปรารถนาพร้อมการคุ้มครองรอบด้าน พิธีนี้ยังเป็นการสงบอุตปาตะ (ลางร้าย) ระงับภัยธรรมชาติและสังคม เช่น ภัยแล้ง ฝนเกินควร ศัตรูพืช และสรรพสิ่งอันเป็นปฏิปักษ์ ท้ายบทให้รายละเอียดการดำเนินพิธีใหญ่ ได้แก่ จำนวนฤตวิช (ปุโรหิต), ตระกูลมนตร์ที่ยอมรับ (คายตรี มนตร์ดาวเคราะห์ และชุดเฉพาะเทพ), เครื่องบูชา (ธัญพืช งา น้ำนม เนยใส กุศะ ใบไม้) และขนาดการก่อสร้างหลุมโหมะ แสดงอัคนేయวิทยาเป็นศาสตร์พิธีกรรมอันเที่ยงตรงเพื่อธรรมนิติและการปกครอง.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes scalable ritual engineering: counts (ayuta/lakṣa/koṭi), priest selection numbers (20/100/1000), prescribed oblations (grains, ghee, kuśa, leaves), and precise construction measures for the homa-pit (eight hastas for koṭi; half for lakṣa), alongside timing (forenoon offerings) and prerequisites (Kṛcchra + prāṇāyāma).
It integrates outer efficacy (victory, obstacle removal, omen-pacification) with inner discipline (purification vows, regulated diet, prāṇāyāma, mantra-japa), presenting state-protection and personal welfare as dharmic outcomes grounded in sādhana.
Gāyatrī; graha (planetary) mantras; Kuṣmāṇḍī and Jātavedas; deity-linked sets (Aindra, Vāruṇa, Vāyavya, Yāmya, Āgneya, Vaiṣṇava); and also Śākta, Śāmbhava, and Saura mantras.
Portents in general (utpāta), excessive rain and drought, crop-raiding pests (rats, locusts, parrots), harmful beings such as rākṣasas, and enemies in battle.