Adhyaya 141
Ṣaṭtriṃśat-padaka-jñāna (Knowledge of the Thirty-Six Padakas) — Mṛtasañjīvanī-Rasāyana and Coded Therapeutic Counts
ในบทนี้ พระอัคนีผู้เป็นอีศวรทรงแสดงระเบียบวิธีเชิงเทคนิคชื่อ “ปทกะสามสิบหก” อันเป็นวิชารสายนะเพื่อฟื้นฟูที่ได้รับการสรรเสริญโดยพระพรหม พระรุทระ และพระอินทร์ และนับเป็นมฤตสัญชีวนี-รสายนะ. คัมภีร์แจกแจงตัวยา 36 ประการ และกล่าวว่าเมื่อปรุงรวมกันตามลำดับที่ตั้งชื่อเป็นขั้น ๆ เช่น เอกาทิ จะเป็นยาขจัดโรคทั้งปวงและให้ “อมรีกรณะ” คือพลังชีวิตประหนึ่งความไม่ตาย. ระบุขนาดยาที่ควรใช้และรูปแบบการรับประทานหลายอย่าง ได้แก่ ผงยา เม็ดยา ยาเลหะ/ยากวน น้ำต้มยา ก้อนหวาน และขนมปรุงด้วยน้ำตาลโตนด-น้ำตาลทราย พร้อมทั้งสั่งให้ชุบ/อบด้วยน้ำคั้นซ้ำ ๆ เพื่อเพิ่มฤทธิ์. กล่าวถึงผลอัศจรรย์ เช่น ลดริ้วรอยและผมหงอก ออกฤทธิ์ครอบคลุมต่อโคษฐะต่าง ๆ ในกาย และอุดมคติอายุ 300 ปีสำหรับผู้ประพฤติวินัย. ยังมีชั้นเชิงแบบโหราศาสตร์ผ่านการนับและกำหนดเวลาที่เป็นรหัส (ติติและมาตราสุริยะ; คำรหัสเช่น วาณ ฤตุ ไศล วสุ; อ้างพิธีเกี่ยวกับดาวเคราะห์ถึงคราส) เพื่อผูกการบำบัดเข้ากับตรรกะปฏิทิน-พิธีกรรม. ตอนท้ายย้ำจริยธรรมแห่งความลับว่า ความรู้ปทกะนี้ไม่ควรมอบให้โดยไม่เลือกผู้รับ.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A structured rasāyana system called “Ṣaṭtriṃśat-padaka,” listing 36 medicinal dravyas and describing preparation modes, dosage, vehicles (honey/ghee/oil), and grouped formulations (navaka-yoga) aimed at disease removal and rejuvenation.
Harītakī, Akṣī, Āmalakī, Marīca, Pippalī, Śiphā, Vahni, Śuṇṭhī, Guḍūcī, Vacā, Nimba, Vāsaka, Śatamūlī, Saindhava, Sindhuvāraka, Kaṇṭakārī, Gokṣurā, Bilva, Punarnavā, Balā, Eraṇḍa, Muṇḍī, Rucaka, Bhṛṅga, Kṣāra, Parpaṭa, Dhanyāka, Jīraka, Śatapuṣyī, Javānikā, Viḍaṅga, Khadira, Kṛtamāla, Haridrā, Vacā, Siddhārtha.
It introduces coded numerical/timing schemes (tithi-and-solar measures; code-terms like vāṇa/ṛtu/śaila/vasu) and references rites spanning planets to eclipses, implying calendrical/ritual structuring of therapeutic control.
By placing potent medical knowledge under divine authority, prescribing disciplined conduct, and restricting transmission to qualified recipients, it frames health and longevity as dharmic supports for sustained sādhanā rather than mere indulgence.