Adhyaya 252

อัคนีเริ่มวางคัมภีร์ว่าด้วยกระบวนการยุติธรรมในสายธนุรเวท โดยนิยาม “วยวหาระ” ว่าเป็นการวินิจฉัยแยกแยะนยะกับอะนยะ และอธิบายด้วยการจำแนกเป็นชั้น ๆ ได้แก่ แบบสี่ส่วน แบบสี่ฐาน และสำเร็จได้ด้วยอุบายทางนโยบายสี่ประการ การตัดสินคดีตั้งอยู่บนธรรมะ ระเบียบศาล จารีตประเพณี (จาริตระ) และพระราชบัญชา (ราชศาสนะ) พร้อมเน้นความสัมพันธ์ระหว่างคำฟ้องกับคำแก้ และความสำคัญของพยานเป็นแกนกลาง บทนี้แจกแจง “หัวข้อพิพาท” สิบแปดประการตามคัมภีร์โบราณ—หนี้ ฝากทรัพย์/นิกเศปะ หุ้นส่วน การเพิกถอนทาน การรับใช้และค่าจ้าง การขายโดยผู้มิใช่เจ้าของ การไม่ส่งมอบ การซื้อขายเสียเปรียบ การผิดสัญญาจารีต ข้อพิพาทเขตแดนและที่ดิน เรื่องสมรส/สตรีธนะ มรดก ความรุนแรง การด่าทอและทำร้ายกาย การพนัน และคดีเบ็ดเตล็ด—และกล่าวว่าแตกแขนงเป็นร้อยประเภทย่อยตามการกระทำของมนุษย์ ต่อจากนั้นกล่าวถึงจริยธรรมศาล (สภยะผู้เป็นกลาง พราหมณ์ผู้รอบรู้) ระเบียบเอกสาร หลักฟ้องกลับและผู้ค้ำประกัน โทษผู้กล่าวหาเท็จ และลำดับพยานหลักฐาน (เอกสาร การครอบครอง/การเสพใช้ พยาน; หากไม่มีจึงใช้การพิสูจน์แบบทิพย์) ตอนท้ายว่าด้วยอายุความ ความต่างระหว่างกรรมสิทธิ์กับการเสพใช้ การเป็นโมฆะเมื่อมีฉ้อฉลหรือบังคับ เหตุบรรเทา การชดใช้โจรกรรม และหลักดอกเบี้ย โดยยกพระราชาเป็นผู้ค้ำจุนความสงบด้วยกระบวนการอันมีวินัย।