Adhyaya 210
Mahā-dānāni (The Great Gifts) — Ṣoḍaśa Mahādāna, Meru-dāna, and Dhenū-dāna Procedure
หลังจากอธิบายลักษณะของทานแล้ว พระอัคนีทรงแสดง “มหาทาน” อย่างเป็นระบบ โดยระบุมหาทาน ๑๖ ประการ เริ่มด้วย ตุลาปุรุษะ และ หิรัณยครรภะ พร้อมกล่าวถึงทานเชิงสัญลักษณ์ เช่น แบบจำลองจักรวาล (พรหมาณฑะ), กัลปพฤกษะ/กัลปลตา, โค-สหัสระ และรูปทองคำต่าง ๆ เช่น กามเธนุ ม้า รถศึก จนถึงเครื่องบูชาพิธีกรรมอย่าง วิศวจักระ และแบบจำลองเจ็ดมหาสมุทร ต่อมาทรงกำหนด “เมรุทาน” เป็นทานรูปภูเขา—ธัญพืช เกลือ น้ำตาลอ้อย/กูฑะ ทองคำ งา ฝ้าย เนยใส เงิน น้ำตาล—กำหนดปริมาณด้วยมาตราแน่นอน (โดรณะ ภาระ ปละ ตุลา) จัดในมณฑปและมณฑละหลังบูชาเทพ แล้วมอบแก่พราหมณ์ผู้สมควร จากนั้นทรงแจกแจงทาน “ธนู” ๑๐ ประเภท (เช่น กูฑะ-, ฆฤตะ-, ติละ-, ชละ-, กษีระ-, มธุ-ธนู) รวมกฎการทำ (ใช้หม้อหรือกอง), กำหนดทิศ (โคหันตะวันออก เท้าหันเหนือ) และรายละเอียดรูปพรรณของกูฑะ-ธนู ทั้งวัสดุ สี และเครื่องประดับ พิธีปิดท้ายด้วยมนตร์ที่มีพระลักษมีเป็นศูนย์กลาง ยืนยันเทวีรูปโคว่าเป็นหนึ่งเดียวกับ สวาหา/สวธา และพลังจักรวาล แล้วจึงถวายทานอย่างเป็นทางการ ตอนท้ายกล่าวผลบุญ—ได้สวรรค์ วงศ์ตระกูลรุ่งเรืองด้วยทานโคกปิลา และเมื่อใกล้มรณกรรม ทานโควัยตรณีช่วยข้าม ณ ประตูยม—เชื่อมความเคร่งครัดแห่งพิธีกับความมั่นใจในความหลุดพ้น
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It standardizes ritual charity through exact metrology and grading—droṇa/āḍhaka for capacity and pala/tulā/bhāra for weight—applied to Meru-dāna ‘mountain’ heaps and to the modeled dhenū-gifts, including orientation, materials, and recipient protocol.
By converting wealth into a consecrated act—performed with worship, mantras, and correct measures—it frames dāna as a purifier that yields puṇya, śānti, and eligibility for Bhukti and Mukti, culminating in death-proximate rites (Vaitaraṇī-dāna) aimed at safe passage beyond Yama’s threshold.