Shloka 71

दुर्वासाशापः, क्षीरसागरमन्थनम्, श्रीः (लक्ष्मी) उद्भवः तथा श्रीस्तुतिः

Devanagari script

त्वाम् आर्ताः शरणं विष्णो प्रयाता दैत्यनिर्जिताः वयं प्रसीद सर्वात्मंस् तेजसाप्याययस्व नः

Transliteration

tvām ārtāḥ śaraṇaṃ viṣṇo prayātā daityanirjitāḥ vayaṃ prasīda sarvātmaṃs tejasāpyāyayasva naḥ

Translation

ఓ విష్ణో! దైత్యుల చేత ఓడిపోయి బాధపడుతున్న మేము నీ శరణే చేరాము. ఓ సర్వాత్మా, ప్రసన్నుడవు; నీ దివ్య తేజస్సుతో మమ్మల్ని మళ్లీ పుష్టిపరచి వికసింపజేయుము.

Word by Word

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्, द्वितीया (Accusative Singular)

• आर्ताः: distressed
• आर्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचनम्, प्रथमा (Nominative Plural)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Gati/Karma (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचनम्, द्वितीया (Accusative Singular); गत्यर्थे द्वितीया (as goal)

• विष्णो: O Viṣṇu
• विष्णो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचनम्, सम्बोधन (Vocative Singular)

• प्रयाताः: having gone/approached
• प्रयाताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक-कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त (past active participle); पुंलिङ्ग, बहुवचनम्, प्रथमा (Nominative Plural)

• दैत्यनिर्जिताः: defeated by the demons
• दैत्यनिर्जिताः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दैत्य + निर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचनम्, प्रथमा (Nominative Plural); तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (defeated by the Daityas / defeated of the Daityas)

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; बहुवचनम्, प्रथमा (Nominative Plural)

• प्रसीद: be gracious
• प्रसीद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + सद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचनम् (2nd person singular)

• सर्वात्मन्: O soul of all
• सर्वात्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचनम्, सम्बोधन (Vocative Singular); कर्मधारय-समासः

• तेजसा: with (your) splendor
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचनम्, तृतीया (Instrumental Singular)

• अप्याययस्व: nourish, strengthen
• अप्याययस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अपि + आ + या (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचनम्; णिजन्त (causative)

• नः: us/our
• नः: Sampradana/Karma (Beneficiary/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; बहुवचनस्य षष्ठी/द्वितीया-रूपम् (Gen./Acc. Plural enclitic)

Speaker

The Devas (gods), collectively petitioning Lord Vishnu (as narrated by Sage Parāśara to Maitreya).

Characters & Entities

• Vishnu
• Devas
• Daityas

FAQs

What is the significance of taking refuge (śaraṇāgati) in Lord Vishnu in the Vishnu Purana?

This verse presents Vishnu as the ultimate shelter for beings in distress—refuge is not merely fear-driven, but a recognition of Vishnu’s supreme sovereignty and saving grace.

How does Sage Parāśara explain Vishnu’s role as ‘Sarvātman’ in this context?

Through the Devas’ address ‘Sarvātman,’ the narrative affirms Vishnu as the indwelling Self of all—transcendent yet present within every being, making Him the natural source of protection and renewal.

What is the theological importance of Lord Vishnu here?

Vishnu is invoked as the Supreme Reality whose tejas restores cosmic balance—His grace re-establishes dharma when divine order is disrupted by Daitya domination.