Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

प्रचेतसां तपः तथा विष्णु-स्तुतिः

The Pracetases’ Ocean Tapas and Hymn to Vishnu

यस्मिन्न् आराधिते सर्गं चकारादौ प्रजापतिः तम् आराध्याच्युतं वृद्धिः प्रजानां वो भविष्यति

yasminn ārādhite sargaṃ cakārādau prajāpatiḥ tam ārādhyācyutaṃ vṛddhiḥ prajānāṃ vo bhaviṣyati

ఆ అచ్యుతుని ఆరాధించినప్పుడు ఆదిలో ప్రజాపతి సృష్టిని కల్పించాడు; కాబట్టి ఆ అచ్యుతుని ఆరాధించండి—మీ సంతానం వృద్ధి తప్పక కలుగుతుంది।

यस्मिन्in whom; in which
यस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणार्थे (locative)
आराधितेwhen (he) was worshipped
आराधिते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootआ-√राध् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय; past passive participle), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
सर्गम्creation
सर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
चकारmade; created
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
आदौin the beginning
आदौ:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् अव्यय-प्रयोगः; सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (adverbial locative)
प्रजापतिःPrajapati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘प्रजानां पतिः’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आराध्यhaving worshipped
आराध्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ-√राध् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having worshipped’
अच्युतम्Acyuta (the infallible one)
अच्युतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्
वृद्धिःincrease; prosperity
वृद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रजानाम्of (your) progeny
प्रजानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
वःof you; your
वः:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी) वा चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन; अत्र षष्ठी ‘of you/your’
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Sage Parāśara (teaching Maitreya; narrating the primacy of Vishnu as the source behind creation and prosperity)

V
Vishnu (Acyuta)
P
Prajapati

FAQs

It states that even the act of creation by Prajāpati is enabled by worship of Vishnu, placing Vishnu as the supreme cause behind Sarga.

He frames Acyuta’s worship as the condition for both cosmic generation (creation) and human flourishing—specifically the growth of one’s progeny/subjects.

Vishnu is presented as the unfailing sovereign foundation: other creator-functions operate under His supremacy, and devotion to Him yields order, increase, and well-being.