Home›Vamana Purana›Adh. 14›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 48

Rules of Purity (Shauca) — Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

नन्दासु नाभ्यङ्गमुपाचरेत क्षौरं च रिक्तासु जयासु मांसम् पूर्णासु योषित्परिवर्जयेत भद्रासु सर्वाणि समाचरेत

Transliteration

nandāsu nābhyaṅgamupācareta kṣauraṃ ca riktāsu jayāsu māṃsam pūrṇāsu yoṣitparivarjayeta bhadrāsu sarvāṇi samācareta

Translation

నందా తిథుల్లో అభ్యంగం (నూనె మర్దనం) చేయకూడదు; రిక్తా తిథుల్లో క్షౌరం (గడ్డం/జుట్టు తీయడం, ముండనం) వర్జించాలి; జయా తిథుల్లో మాంసం వర్జించాలి; పూర్ణా తిథుల్లో స్త్రీసంగం (కామభోగం) నివారించాలి; భద్రా తిథుల్లో ఇవన్నీ చేయవచ్చు.

Word by Word
नन्दासुon Nandā (days)
नन्दासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण: 'on Nandā (tithis/days)'; contextual ritual term
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अभ्यङ्गम्oil-massage/anointing
अभ्यङ्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअभि-अञ्ज् (धातु) + घञ् → अभ्यङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of उपाचरेत
उपाचरेतshould perform
उपाचरेत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootउप-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; 'should practice/perform'
क्षौरम्shaving
क्षौरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootक्षौर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'shaving' (object, understood verb: avoid/perform depending on context)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
रिक्तासुon Riktā (days)
रिक्तासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootरिक्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'on Riktā (days)'
जयासुon Jayā (days)
जयासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'on Jayā (days)'
मांसम्meat
मांसम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; object (to be avoided/consumed per rule)
पूर्णासुon Pūrṇā (days)
पूर्णासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपूर्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'on Pūrṇā (days)'
योषित्woman
योषित्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; object of परिवर्जयेत; generic 'woman' (as per ritual restriction)
परिवर्जयेतshould avoid
परिवर्जयेत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपरि-√वृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; 'should avoid'
भद्रासुon Bhadrā (days)
भद्रासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; 'on Bhadrā (days)'
सर्वाणिall (things/acts)
सर्वाणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; object of समाचरेत; 'all (acts)'
समाचरेतshould perform
समाचरेत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; 'should practice/perform'
Speakers
Not stated in the provided excerpt (often framed as Pulastya → Nārada in the Vāmana Purāṇabut unspecified here)
Key Themes
Vrata/RitualsTithi-based observancesAuspicious timing (muhūrta/tithi-śuddhi)Self-restraint
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse ties everyday acts to ritual time-discipline: by regulating pleasure, grooming, and diet according to tithi-qualities, one cultivates mindfulness and subordinates impulse to dharmic order.

This is again ancillary material: vrata/ācāra guidance rather than sarga/pratisarga or dynastic narration. It reflects the Purāṇic role as a practical dharma handbook.

The tithi-classes encode a sacral calendar where ‘full/empty/auspicious’ time qualities shape conduct; abstentions symbolize conserving ojas and aligning personal life with cosmic rhythm (ṛta).

←Previous Verse
Next Verse→