HomeVamana PuranaAdh. 6Shloka 47
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Nara-Narayana's Tapas, Shloka 47

Nara-Narayana’s Tapas, Indra’s Temptation, and the Burning of Kama: The Origin of Ananga and the Shiva-Linga Episode

पाञ्चालिक उवाच यन्नाथ मां वक्ष्यसि तत्करिष्ये सुदुष्करं यद्यपि देवसंघै आज्ञापयस्वातुलवीर्य शंभो दासो ऽस्मि ते भक्तियुतस्तथेश

pāñcālika uvāca yannātha māṃ vakṣyasi tatkariṣye suduṣkaraṃ yadyapi devasaṃghai ājñāpayasvātulavīrya śaṃbho dāso 'smi te bhaktiyutastatheśa

పాంచాలికుడు పలికెను—“హే నాథా, మీరు నాకు ఏది చెప్పినను అదే చేయుదును; అది దేవసంఘములకు కూడా అత్యంత దుష్కరమైనదైనా సరే. హే అతులవీర్య శంభో, ఆజ్ఞాపించండి; హే ఈశ్వరా, నేను భక్తియుతుడైన మీ దాసుడను.”

पाञ्चालिकःPāñcālika
पाञ्चालिकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāñcālika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnātha (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, पुंलिङ्गे, एकवचनम्
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचनम्
वक्ष्यसिyou will tell
वक्ष्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
करिष्येI will do
करिष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu + duṣkara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; तत्-विशेषणम्
यद्यपिalthough
यद्यपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootyadi + api (अव्यय)
Formअव्यय-समुच्चयः; अव्ययम् (concessive: although)
देवसंघैःby the hosts of gods
देवसंघैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdeva + saṃgha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्
आज्ञापयस्वcommand (me)!
आज्ञापयस्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā+jñā (धातु) + णिज् (causative)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिजन्त
अतुलवीर्यO one of incomparable power
अतुलवीर्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootatula + vīrya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; सम्बोधन, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (सम्बोधन-रूपेण), एकवचनम्; विशेषणरूपेण
शंभोO Śambhu (Śiva)
शंभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, पुंलिङ्गे, एकवचनम्
दासःservant
दासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
तेof you/your
ते:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचनम्; (of you/for you)
भक्तियुतःendowed with devotion
भक्तियुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhakti + yuta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; दासः-विशेषणम्
तथाthus/so
तथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (thus/so)
ईशO Lord
ईश:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, पुंलिङ्गे, एकवचनम्
Pāñcālika (to Śiva/Īśvara)
Śiva
ShaivismBhaktiSevā (service)Obedience to divine commandSectarian Harmony (implicit, Purāṇic frame)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The verse foregrounds bhakti expressed as willing service: the devotee accepts even “impossible” tasks when aligned with divine command, modeling śaraṇāgati (surrender) and niṣkāma-sevā (service without self-interest).

Primarily Vamśānucarita/Carita-style narrative (character dialogue and episode progression), not cosmogenesis; it functions as an ethical-theological instruction embedded in story.

Calling oneself “dāsa” with “bhakti” symbolizes the inversion of power: true strength is devotion and readiness to act for dharma under the Lord’s direction, even beyond deva-capacity.