Vamana Purana — Karmic Causes of Narakas, Shloka 6

Ingratitude and Irremediable Sin

Devanagari script

कन्यामेकस्य दत्त्वा च ददत्यन्यस्य ये ऽधमाः करपत्रेण पाट्यन्ते ते द्विधा यमकिङ्करैः

Transliteration

kanyāmekasya dattvā ca dadatyanyasya ye 'dhamāḥ karapatreṇa pāṭyante te dvidhā yamakiṅkaraiḥ

Translation

ఒకనికి కన్యను ఇచ్చి, తరువాత మరొకనికి ఇచ్చే నీచులు—యమదూతలు చేతి కత్తి (కరపత్ర)తో వారిని రెండుగా చీల్చుతారు.

Word by Word

• कन्याम्: a maiden/daughter
• कन्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• एकस्य: of one (man)
• एकस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण (of one person)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (क्रिया-अनुबंध)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• ददति: they give
• ददति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (पाठानुसारं: ददति)

• अन्यस्य: of another (man)
• अन्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अधमाः: vile men
• अधमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• करपत्रेण: with a hand-leaf (sharp leaf/knife-like leaf)
• करपत्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करस्य पत्रम्)

• पाट्यन्ते: are split/cleft
• पाट्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पट्/पाट् (धातु; caus./pass.)
• Form: लट् (Present), कर्मणि (passive), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• द्विधा: in two (parts)
• द्विधा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• यम-किङ्करैः: by Yama's servants
• यम-किङ्करैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + किङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य किङ्कराः)

Speakers

• Not specified in the provided excerpt (often framed as Pulastya → Nārada in the Vāmana Purāṇa)

Primary Deities

• Yama

Key Themes

• Dharma
• Marriage ethics
• Kanyā-dāna integrity
• Karmic/hellish retribution

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Marriage-giving (kanyā-dāna) is treated as a solemn, trust-based dharmic act; violating it by duplicity is condemned as a grave breach of social and moral order, warranting severe consequence.

How does this fit the Pancalakṣaṇa?

This is ethical-legal instruction (ācāra/dharma) and an example of Purāṇic karmaphala description (results of actions). It is not a direct instance of the five lakṣaṇas but a didactic insertion.

What is the symbolic significance?

The ‘splitting in two’ mirrors the act of duplicity—attempting to divide a single pledged person between two claims. The imagery externalizes inner moral fracture as an outward, retributive fracture.