Shloka 26

Dietary Rules & Purification — Dietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

सुकेशिरुवाच भवद्भिः कीर्तिताभोज्या य एते सूतिकादयः अमीषां श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतो लक्षणानि हि

Transliteration

sukeśiruvāca bhavadbhiḥ kīrtitābhojyā ya ete sūtikādayaḥ amīṣāṃ śrotumicchāmi tattvato lakṣaṇāni hi

Translation

సుకేశి అన్నాడు—మీరు సూతిక మొదలైనవారిని ‘అభోజ్యులు’ అని పేర్కొన్నారు; వారి నిజమైన లక్షణాలను తత్త్వంగా నేను వినదలచుకున్నాను।

Word by Word

• सुकेशिः: Sukeśi
• सुकेशिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुकेशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्तृ-नाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• भवद्भिः: by you (respected ones)
• भवद्भिः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; आदरार्थे द्वितीयपुरुष-सर्वनाम ("by you (hon.)")

• कीर्तित-अभोज्याः: (those) described as unfit (for dining)
• कीर्तित-अभोज्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कीर्तित (कृदन्त, √कीर्त्/कीर्तय्) + अभोज्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय ("कीर्तिताः अभोज्याः" = described as unfit)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम

• एते: these
• एते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देशक सर्वनाम

• सूतिका-आदयः: those beginning with the sūtikā (etc.)
• सूतिका-आदयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूतिका + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष ("सूतिका आदयः" = beginning with sūtikā)

• अमीषाम्: of those
• अमीषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अमुष् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (प्रयोजन/तुमर्थ)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), "to hear"

• इच्छामि: I wish/desire
• इच्छामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• तत्त्वतः: in truth / accurately
• तत्त्वतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्त्वतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/रीति-अर्थे (adverb)

• लक्षणानि: characteristics/definitions
• लक्षणानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेतौ/निश्चये "indeed/for"

Speakers

• Sukeśin (questioner) to the instructing authority (not named in these verses).

Key Themes

• Dharma
• Hermeneutics (need for precise definitions)
• Vrata/Rituals
• Śauca (purity rules)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Dharma is not merely a list of rules; it requires clear criteria (lakṣaṇa) to avoid confusion and misuse. The question models a responsible approach: ask for principled definitions before applying social/ritual prohibitions.

How does this fit the Pancalakṣaṇa?

This is dialogue-driven dharma instruction (anuśāsana) within the purāṇic narrative frame, supporting pilgrimage/ritual conduct rather than cosmogenesis or dynastic history.

What is the symbolic significance?

The move from enumeration to ‘tattvataḥ lakṣaṇa’ symbolizes the transition from surface rule-following to discernment (viveka): understanding the rationale and boundaries of purity categories.