Verse 35
Katharudra
सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।
सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥
असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।
को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥
तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।
आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।
निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥
तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।
सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।
विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥
अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।
भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥
तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।
स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥
निमित्तं किंचिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।
यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥
निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।
तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥
यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥
सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् ।
सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥
असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् ।
कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥
तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः ।
आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे ।
निर्भेदम् । परम् । अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥
तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम् । अमृतम् ।
सत्-रूपम् । परम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् । अपि । अन्तरम् । नरः ।
विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥
अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः ।
भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥
तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः ।
स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥
निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते ।
यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥
निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते ।
तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥
यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥
sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |
sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||
asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |
ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||
tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |
ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||
yadā hy evaiṣa etasmin adṛśyatvādilakṣaṇe |
nirbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||
tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |
sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||
yadā hy evaiṣa etasmin alpam apy antaraṃ naraḥ |
vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||
asyaivānandakośena stambhāntā viṣṇupūrvakāḥ |
bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||
tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |
svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||
nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |
yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||
nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |
tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||
yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||
సారరూపమైన ‘రసం’ను—సనాతన దేహి ఆత్మను—సాక్షాత్కారంగా పొందినవాడు సర్వత్ర సుఖిగా ఉంటాడు; లేకపోతే సుఖం ఎక్కడి నుంచి? విషయరూపంగా అగోచరమైన పరమానందం సమస్తాత్మల స్వాత్మస్వరూపమే; అందులో ఏ మనిషి లేదా జీవి నిలువగలడు? ఎవరు నిరంతరం చలించగలరు? అందుచేత సంపూర్ణాత్మభావంతో చిత్తంలో ప్రకాశించే ఆ పురుషుడు దుఃఖభారంతో ఉన్న జీవాత్మను సదా ఆనందింపజేస్తాడు. అదృశ్యత్వాది లక్షణములైన ఆ తత్త్వంలో ఈ మహాయతి భేదరహిత పరమాద్వైతాన్ని పొందినప్పుడు, అదే పరమాభయం, అత్యంత కల్యాణం, పరమామృతం—సత్స్వరూప పరబ్రహ్మ, త్రివిధ పరిచ్ఛేదరహితం. కానీ ఎవడైనా అందులో స్వల్పమైనా భేదాన్ని గ్రహిస్తే, నిశ్చయంగా అతనికి భయం కలుగుతుంది. ఆ ఒక్కటే ఆనందకోశం వల్ల స్థావరముల నుంచి విష్ణువు మొదలైనవారివరకు జీవులు తారతమ్యక్రమంలో నిత్య సుఖాన్ని పొందుతారు. పదప్రతిష్ఠల పట్ల విరక్తుడైన శ్రోత్రియుడు, ప్రసన్నచిత్తుడు—అతనికి స్వరూపభూత ఆనందం పరమంలో స్వయంగా ప్రకాశిస్తుంది. వాక్కు ఏదో ఒక నిమిత్తాన్ని ఆశ్రయించియే ప్రవృత్తిస్తుంది; నిమిత్తం లేనిచోట వాక్కు తిరిగి నిలిచిపోతుంది. నిర్విశేష పరమానందంలో శబ్దం ఎలా నడుస్తుంది? అందువల్ల ఈ మనస్సు సూక్ష్మమై, సమస్త విషయాల నుంచి వ్యావృతమై ఉంటుంది; దానినుంచే శ్రోత్రం, త్వక్, చక్షు మొదలైన జ్ఞానేంద్రియాలు, కర్మేంద్రియాలు కూడా (ఉద్భవిస్తాయి/ప్రవర్తిస్తాయి).
Same passage as Katharudra.34 (as supplied): it teaches that direct realization of the eternal Self as the supreme, non-differentiated bliss yields universal happiness and fearlessness; any cognition of difference in the Absolute produces fear; all beings partake of bliss in degrees; and speech/mind withdraw where no objective basis exists, indicating the ineffability of attributeless Brahman and the inward subtlety of mind and senses.