Arunika Upanishad: Verse 2
गृहस्थो ब्रह्मचारी वा वानप्रस्थो वा उपवीतं भूमावप्सु वा विसृजेत्। लौकिकाग्नीनुदराग्नौ समारोपयेत्। गायत्रीं च स्ववाचाग्नौ समारोपयेत्। कुटीचरो ब्रह्मचारी कुटुम्बं विसृजेत्। पात्रं विसृजेत्। पवित्रं विसृजेत्। दण्डान् लोकांश्च विसृजेदिति होवाच। अत ऊर्ध्वममन्त्रवदाचरेत्। ऊर्ध्वगमनं विसृजेत्। औषधवदशनमाचरेत्। त्रिसन्ध्यादौ स्नानमाचरेत्। सन्धिं समाधावात्मन्याचरेत्। सर्वेषु वेदेष्वारण्यकमावर्तयेदुपनिषदमावर्तयेदुपनिषदमावर्तयेदिति॥२॥
गृहस्थः । ब्रह्मचारी । वा । वानप्रस्थः । वा । उपवीतम् । भूमौ । अप्सु । वा । विसृजेत् । लौकिक-अग्नीन् । उदर-अग्नौ । समारोपयेत् । गायत्रीम् । च । स्व-वाक्-अग्नौ । समारोपयेत् । कुटीचरः । ब्रह्मचारी । कुटुम्बम् । विसृजेत् । पात्रम् । विसृजेत् । पवित्रम् । विसृजेत् । दण्डान् । लोकान् । च । विसृजेत् । इति । ह । उवाच । अतः । ऊर्ध्वम् । अमन्त्रवत् । आचरेत् । ऊर्ध्व-गमनम् । विसृजेत् । औषधवत् । अशनम् । आचरेत् । त्रि-सन्ध्या-आदौ । स्नानम् । आचरेत् । सन्धिम् । समाधौ । आत्मनि । आचरेत् । सर्वेषु । वेदेषु । आरण्यकम् । आवर्तयेत् । उपनिषदम् । आवर्तयेत् । उपनिषदम् । आवर्तयेत् । इति ॥२॥
gṛhastho brahmacārī vā vānaprastho vā upavītaṁ bhūmāv apsu vā visṛjet | laukikāgnīn udarāgnau samāropayet | gāyatrīṁ ca sva-vācāgnau samāropayet | kuṭīcaro brahmacārī kuṭumbaṁ visṛjet | pātraṁ visṛjet | pavitraṁ visṛjet | daṇḍān lokāṁś ca visṛjed iti hovāca | ata ūrdhvam amantravad ācaret | ūrdhva-gamanaṁ visṛjet | auṣadhavad aśanam ācaret | tri-sandhyādau snānam ācaret | sandhiṁ samādhāv ātmany ācaret | sarveṣu vedeṣv āraṇyakam āvartayed upaniṣadam āvartayed upaniṣadam āvartayed iti ||2||
గృహస్థుడు గానీ, బ్రహ్మచారి గానీ, వానప్రస్థుడు గానీ యజ్ఞోపవీతాన్ని నేలపై లేదా నీటిలో విసర్జించాలి. లౌకిక అగ్నులను ఉదరాగ్నిలో సమారోపించాలి. గాయత్రీని తన వాక్అగ్నిలో సమారోపించాలి. కుటీచర బ్రహ్మచారి కుటుంబాన్ని త్యజించాలి. భిక్షాపాత్రం, పవిత్రం, దండాలు మరియు లోకాసక్తిని కూడా విడిచిపెట్టాలి. ఆపై మంత్రరహితంగా ఆచరించాలి. ‘ఊర్ధ్వగమనం’ అంటే ఉన్నత లోకాల లక్ష్యాన్ని త్యజించాలి. ఆహారాన్ని ఔషధంలా స్వీకరించాలి. ప్రాతః, మధ్యాహ్న, సాయంకాల—మూడు సంధ్యల్లో స్నానం చేయాలి. సంధిని ఆత్మలో సమాధిగా ఆచరించాలి. అన్ని వేదాలలో ఆరణ్యకాన్ని పునఃపునః అధ్యయనం చేయాలి; ఉపనిషత్తును మళ్లీ మళ్లీ అధ్యయనం చేయాలి.
A householder, or a celibate student, or a forest-dweller should cast off the sacred thread either on the ground or in water. He should place the domestic fires into the fire of the belly. He should place the Gāyatrī into the fire of his own speech. The hut-dwelling celibate should abandon the household. He should abandon the begging-bowl; abandon the purifier (pavitra-grass ring/strainer); abandon staffs and worlds—so he said. Thereafter he should act without (Vedic) mantras. He should abandon ‘going upward’ (i.e., ritual aiming at higher worlds). He should take food as medicine. He should bathe at the three junctions (dawn, noon, dusk). He should practice the ‘junction’ (sandhi) as samādhi in the Self. In all the Vedas he should repeatedly study the Āraṇyaka; he should repeatedly study the Upaniṣad—he should repeatedly study the Upaniṣad.
- भूमावप्सु → भूमौ + अप्सु
- लौकिकाग्नीनुदराग्नौ → लौकिक-अग्नीन् + उदर-अग्नौ
- स्ववाचाग्नौ → स्व-वाक्-अग्नौ
- लोकांश्च → लोकान् + च
- ऊर्ध्वममन्त्रवत् → ऊर्ध्वम् + अमन्त्रवत्
- सन्धिं समाधावात्मनि → सन्धिम् + समाधौ + आत्मनि
- आवर्तयेदुपनिषदम् → आवर्तयेत् + उपनिषदम्
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
