Verse 17
Akshi
असंसर्गाभिधामन्यां तृतीयां योगभूमिकाम् ।
ततः पतत्यसौ कान्तः पुष्पशय्यामिवामलाम् ॥
यथावच्छास्त्रवाक्यार्थे मतिमाधाय निश्चलाम् ।
तापसाश्रमविश्रान्तैरध्यात्मकथनक्रमैः ।
शिलाशय्यासनासीनो जरयत्यायुराततम् ॥
वनावनिविहारेण चित्तोपशमशोभिना ।
असङ्गसुखसौख्येन कालं नयति नीतिमान् ॥
अभ्यासात्साधुशास्त्राणां करणात्पुण्यकर्मणाम् ।
जन्तोर्यथावदेवेयं वस्तुदृष्टिः प्रसीदति ॥
तृतीयां भूमिकां प्राप्य बुद्धोऽनुभवति स्वयम् ॥
असंसर्ग-आभिधाम् अन्याम् तृतीयाम् योग-भूमिकाम् ।
ततः पतति असौ कान्तः पुष्प-शय्याम् इव अमलाम् ॥
यथा-वत् शास्त्र-वाक्य-अर्थे मतिम् आधाय निश्चलाम् ।
तापस-आश्रम-विश्रान्तैः अध्यात्म-कथन-क्रमैः ।
शिला-शय्या-आसन-आसीनः जरयति आयुः आततम् ॥
वन-अवनि-विहारेण चित्त-उपशम-शोभिना ।
असङ्ग-सुख-सौख्येन कालम् नयति नीति-मान् ॥
अभ्यासात् साधु-शास्त्राणाम् करणात् पुण्य-कर्मणाम् ।
जन्तोः यथा-वत् एव इयम् वस्तु-दृष्टिः प्रसीदति ॥
तृतीयाम् भूमिकाम् प्राप्य बुद्धः अनुभवति स्वयम् ॥
asaṃsargābhidhām anyāṃ tṛtīyāṃ yogabhūmikām |
tataḥ pataty asau kāntaḥ puṣpaśayyām ivāmalām ||
yathāvacchāstravākyārthe matim ādhāya niścalām |
tāpasāśramaviśrāntair adhyātmakathanakramaiḥ |
śilāśayyāsanāsīno jarayaty āyur ātatam ||
vanāvanivihāreṇa cittopaśamaśobhinā |
asaṅgasukhasaukhyeṇa kālaṃ nayati nītimān ||
abhyāsāt sādhūśāstrāṇāṃ karaṇāt puṇyakarmaṇām |
jantor yathāvad evaiyāṃ vastudṛṣṭiḥ prasīdati ||
tṛtīyāṃ bhūmikāṃ prāpya buddho 'nubhavati svayam ||
‘అసంసర్గ’ అని పిలువబడే యోగపు తృతీయ స్థితిలో అతడు మచ్చలేని పుష్పశయ్యను ఆశ్రయించినట్లు విశ్రాంతి పొందుతాడు. శాస్త్రవాక్యాల యథార్థార్థంలో మనస్సును అచలంగా చేసి, తపస్వుల ఆశ్రమాలలో క్రమబద్ధమైన అధ్యాత్మోపదేశంతో పోషింపబడి, శిలాశయ్యపై కూర్చొని దీర్ఘాయుష్షు నెమ్మదిగా గడిచిపోవనిస్తాడు. అరణ్యభ్రమణం, భూమివిహారం, చిత్తశాంతి శోభ, మరియు అసంగజన్య సుఖసౌఖ్యంతో నీతిమంతుడు కాలాన్ని గడుపుతాడు. సద్శాస్త్రాన్ని పునఃపునః అధ్యయనం చేయడం, పుణ్యకర్మాచరణం వల్ల దేహికి వస్తుదృష్టి యథావత్ స్పష్టమవుతుంది. తృతీయ స్థితిని పొందిన బుద్ధుడు దానిని ప్రత్యక్షంగా స్వయంగా అనుభవిస్తాడు.
In the third yogic stage termed “non-association,” he comes to rest as on a spotless bed of flowers. With mind made immovable in the true meaning of scriptural statements, sustained by ordered spiritual instruction that brings repose in ascetics’ hermitages, seated upon a stone-bed, he lets the long span of life be spent. By wandering in forests and across the earth, graced by the calm of mind, and by the comfort of happiness born of non-attachment, the principled one passes his time. By repeated study of good scriptures and by doing meritorious deeds, this correct vision of reality becomes lucid for the embodied being. Having reached the third stage, the awakened one experiences it directly.