Adhyaya 21

ఈ అధ్యాయంలో శ్రీసూతుడు నైమిషారణ్య ఋషులకు ఆకాశగంగా-తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని, భాగవతుల లక్షణాలను వివరిస్తాడు. రామానుజుడు అనే శాస్త్రపారంగతుడు, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు, వైఖానస ధర్మానుసారిగా ఆకాశగంగా తీరంలో దీర్ఘ తపస్సు చేస్తాడు—గ్రీష్మంలో పంచాగ్ని, వర్షాకాలంలో ఆవరణలేక నివాసం, శీతాకాలంలో జలశయనం; అలాగే అష్టాక్షర మంత్రజపం, జనార్దన ధ్యానం నిరంతరం సాగిస్తాడు. తపస్సుకు ప్రసన్నుడై వేంకటేశుడు/శ్రీనివాసుడు శంఖ-చక్ర-గదాధరుడై, దివ్య పరివారంతో, నారదుని గానం మరియు దివ్య వాద్యాల మధ్య, వక్షస్థలంలో లక్ష్మీతో ప్రకాశిస్తూ ప్రత్యక్షమవుతాడు. రామానుజుని స్తుతి విని ఆలింగనం చేసి వరం ఇస్తానంటాడు; రామానుజుడు అచంచల భక్తిని కోరుతూ దర్శనమే పరమసిద్ధి అని అంగీకరిస్తాడు. భగవన్నామం, దర్శనం మోక్షప్రదమని ఉపదేశం జరుగుతుంది. తరువాత ఆకాశగంగలో స్నానానికి విశేష పుణ్యకాలాన్ని దేవుడు చెబుతాడు—మేషసంక్రాంతి నాడు, చిత్రా నక్షత్రయుక్త పౌర్ణమికి స్నానం చేస్తే పరమపదప్రాప్తి, పునరావృత్తి లేనిదిగా అవుతుందని. ఆపై ‘భాగవతులను ఎలా గుర్తించాలి?’ అన్న ప్రశ్నకు అహింస, అసూయలేమి, నియమం, సత్యం, తల్లిదండ్రులు/బ్రాహ్మణులు/గోవుల సేవ, హరికథాశ్రవణ ప్రీతి, తీర్థయాత్రాభిముఖత, నీరు-అన్నదానం, ఏకాదశీ వ్రతం, హరినామానందం, తులసీభక్తి, చెరువులు-బావులు-తోటలు-ఆలయాలు వంటి లోకహిత కార్యాలు—ఇవే భాగవతోత్తమ లక్షణాలని విస్తరించి చెబుతాడు. చివరికి వృషాద్రి (వేంకటాద్రి) లోని వియద్గంగ యొక్క ఈ ‘ఉత్తమ’ మహాత్మ్యాన్ని సూతుడు ముగిస్తాడు.