Adhyaya 6

అధ్యాయం 6లో సావర్ణి స్కందుని ప్రశ్నిస్తాడు—మహాన్ వసు రాజు భూమి/పాతాళంలోకి ఎందుకు పడిపోయాడు, శాపం ఎలా వచ్చింది, విముక్తి ఎలా లభించింది అని. స్కందుడు పూర్వవృత్తాంతాన్ని చెబుతాడు—ఇంద్రుడు (విశ్వజిత్ అనే పేరుతో) అశ్వమేధసదృశ మహాయజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు; అందులో అనేక జంతువులను బంధించగా అవి ఆర్తనాదం చేశాయి. తేజస్సుగల ఋషులు వచ్చి సత్కారాన్ని స్వీకరించినప్పటికీ, యజ్ఞంలో పెరుగుతున్న హింసను చూసి ఆశ్చర్యంతోనూ కరుణతోనూ దేవతలకు ధర్మోపదేశం చేస్తారు. ఋషులు సనాతనధర్మాన్ని వివరించి—అహింసే శ్రేష్ఠసూత్రం; వేదాభిప్రాయం జంతువధం కాదు, ధర్మానికి ‘నాలుగు పాదాలు’ స్థాపించడం, హింసతో దాన్ని కూల్చడం కాదు అని వాదిస్తారు. రజస్-తమస్ ప్రేరిత తప్పు వ్యాఖ్యానాలను ఖండిస్తూ ‘అజ’ అనే పదాన్ని కేవలం ‘మేక’గా తీసుకొని బలి చేయడం వేదతాత్పర్యం కాదని, అది బీజ/ఔషధి వంటి సాంకేతికార్థంగా కూడా గ్రహించవచ్చని చెబుతారు. సాత్త్విక దేవతలు విష్ణువుకు అనుకూలులు; విష్ణుపూజకు అహింసాయజ్ఞమే సరిపోతుందని కూడా స్పష్టం చేస్తారు. కానీ దేవతలు ఋషుల అధికారాన్ని అంగీకరించరు; గర్వం, కోపం, మోహం వల్ల అధర్మానికి చీలికలు విస్తరిస్తాయి. అప్పుడు రాజోపచారిచర వసు వచ్చి, యజ్ఞం జంతువులతో చేయాలా లేక ధాన్య-ఔషధాలతో చేయాలా అని తీర్పు చెప్పమని దేవతలూ ఋషులూ కోరుతారు. దేవతల అభిరుచిని తెలిసి వసు జంతుబలినే సమర్థిస్తాడు; ఈ వాగ్దోషం వల్ల అతడు ఆకాశం నుంచి పడి భూమిలోకి ప్రవేశిస్తాడు, అయినా నారాయణాశ్రయంతో స్మృతి నిలుపుకుంటాడు. హింసఫల భయంతో దేవతలు జంతువులను విడిపించి వెళ్లిపోతారు; ఋషులు ఆశ్రమాలకు తిరుగుతారు—ఈ అధ్యాయం శాస్త్రార్థవివేకం, నైతిక యజ్ఞాచారం, అధికారవాక్యపు కర్మభారం గురించి హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది.