Adhyaya 30

స్కందుడు చెబుతాడు—వాసుదేవారాధన విధానాన్ని విన్న తరువాత నారదుడు కార్యసిద్ధి కోరుతూ పరమ గురువును, “మనస్సును ఎలా నియంత్రించాలి?” అని అడిగాడు. పండితులకైనా మనోనిగ్రహం కష్టం, మనస్సు వశం కాకపోతే పూజ ఫలసిద్ధి కలగదని అతడు ఒప్పుకున్నాడు. శ్రీనారాయణుడు సమాధానంగా—దేహధారుల ప్రధాన శత్రువు మనస్సే; దానికి నిర్దోష శమనోపాయం వైరాగ్యంతో, నియమశీలతతో కూడిన విష్ణుధ్యానాభ్యాసమని ఉపదేశించాడు. తదుపరి అష్టాంగయోగాన్ని క్రమబద్ధంగా సంగ్రహించాడు—యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధారణ, ధ్యాన, సమాధి. ఐదు యమాలు, ఐదు నియమాలు వివరించి, నియమాలలో విష్ణుపూజను ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నాడు. ప్రతి అంగానికి నిర్వచనాలు, శ్వాస స్థైర్యం, ఇంద్రియాల ఉపసంహరణపై గట్టి ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. చివరగా మోక్షోన్ముఖ యోగి దేహత్యాగ విధానాన్ని తెలిపాడు—ప్రాణాన్ని అంతర్గత స్థానాల ద్వారా పైకి నడిపించడం, రంధ్రాలను మూసివేయడం, బ్రహ్మరంధ్రాన్ని చేరడం, మాయాజనిత వాసనలను విడిచిపెట్టడం, మరియు ఏకాగ్ర వాసుదేవస్మరణతో దేహాన్ని విడిచి శ్రీకృష్ణుని దివ్యధామాన్ని పొందడం. ఇది సంక్షిప్త యోగశాస్త్రసారమని చెప్పి, స్వమనస్సును జయించి నిరంతరం వాసుదేవారాధన చేయమని ప్రేరేపిస్తుంది.