Adhyaya 3

అధ్యాయము 3 నారదుని స్తుతి‑ప్రశ్నతో ప్రారంభమవుతుంది—వేద‑పురాణాలు వాసుదేవుని నిత్య సృష్టికర్త‑నియంతగా కీర్తిస్తే, అన్ని వర్ణాశ్రమాలు అనేక రూపాలలో ఆయనను ఆరాధిస్తే, వాసుదేవుడు తండ్రిగా లేదా దేవతగా ఎవరిని పూజిస్తాడు? శ్రీనారాయణుడు ఇది సూక్ష్మ తత్త్వమని చెప్పి, ఉపనిషత్తుల భావంతో పరబ్రహ్మను ‘సత్య‑జ్ఞాన‑అనంత’మని, త్రిగుణాతీతమని నిరూపించి, అదే దివ్య పురుషుడు మహాపురుషుడు/వాసుదేవుడు/నారాయణుడు/విష్ణువు/కృష్ణుడు అనే నామరూపాలలో ఒకే పరమసత్త్వమని ప్రకటిస్తాడు। లోకమర్యాదగా దైవ‑పితృ కర్మలు చేయవలసినవే గాని, వాటి అంతిమ సమర్పణ సర్వాత్ముడైన ఆ ఏక ప్రభువుకే అని వివరిస్తాడు। తరువాత వైదిక కర్మను ప్రవృత్తి‑నివృత్తి అని రెండు భాగాలుగా చెబుతాడు। ప్రవృత్తిలో వివాహం, ధర్మ్య ధనార్జనం, కామ్య యజ్ఞాలు, ప్రజాహిత కార్యాలు మొదలైనవి; ఫలితం స్వర్గాది పరిమితమైనది, పుణ్యక్షయంతో మళ్లీ భూమికి తిరిగివస్తారు। నివృత్తిలో సన్యాసం, నియమం, తపస్సు, బ్రహ్మ‑యోగ‑జ్ఞాన‑జప యజ్ఞాలు; వీటితో త్రిలోకాతీత లోకాలు లభించినా, ప్రళయంలో అవి కూడా లయమవుతాయి। ముఖ్య నిర్ణయం—గుణాధీనమైన కర్మ కూడా ‘విష్ణు‑సంబంధం’గా, అంటే భగవంతునికి అర్పణతో చేయబడితే నిర్గుణమై అక్షయ ఫలాన్ని ఇచ్చి చివరకు భగవద్ధామాన్ని అందిస్తుంది। ప్రవృత్తి మార్గంలో ప్రజాపతులు, దేవతలు, ఋషులు; నివృత్తి మార్గంలో సనకాదులు, నైష్ఠిక మునులు—అందరూ తమ తమ ధర్మాలలో అదే ఏక ప్రభువునే పూజిస్తారు। చివరగా భగవంతుని సౌలభ్యం చెప్పబడుతుంది—భక్తితో చేసిన చిన్న కార్యమూ మహత్తరమైన, నిలకడైన ఫలాన్ని ఇస్తుంది; ఏకాంత భక్తులు దివ్య సేవను పొందుతారు, ఆయనతో నిజమైన సంబంధం సంసారాన్ని ఆపి కర్మయోగ‑జ్ఞానయోగాలలో విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।