Adhyaya 21

ఈ అధ్యాయంలో శ్రీనారాయణుడు నాలుగు ఆశ్రమాలు—బ్రహ్మచారి, గృహస్థ, వానప్రస్థ, యతి—అని విభజించి, సంస్కారాలతో శుద్ధుడైన ద్విజ బ్రహ్మచారి ధర్మాన్ని విశేషంగా నిరూపిస్తాడు. గురుగృహంలో నివసిస్తూ వేదాధ్యయనం చేయడం, శౌచం, ఇంద్రియనిగ్రహం, సత్యవచనం, వినయం వంటి గుణాలు, అలాగే ప్రాతః-సాయంకాల హోమం, నియత భిక్షాటనం, త్రికాల సంధ్యావందనం, నిత్య విష్ణుపూజ వంటి దినచర్య కర్తవ్యాలు చెప్పబడతాయి. గురువాజ్ఞకు సంపూర్ణ విధేయత, ఆహారంలో మితత్వం, స్నానం-భోజనం-హోమం-జపం సమయంలో మౌనం, అలంకార ప్రదర్శనలో నియమం, మద్యమాంసాదుల వర్జనం—ఇవి సంయమశుద్ధికి సహాయకమని ఉపదేశం. స్త్రీల పట్ల కామదృష్టి, స్పర్శ, సంభాషణ, తత్సంబంధిత చింతనలను కఠినంగా నివారించమని చెప్పి, అయితే గురుపత్నిని గౌరవంతో, శీలంతో సేవించవలెనని కూడా నిర్దేశిస్తుంది. అధ్యయనం పూర్తైన తరువాత జీవనమార్గ మార్పు—సన్యాస స్వీకారం లేదా శాసనబద్ధమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని కొనసాగించడం—గురించి సూచనలు ఉన్నాయి. కలియుగంలో కొన్ని నైష్టిక వ్రతాలకు అనర్హత ఉందని పేర్కొని, ప్రాజాపత్య, సావిత్ర, బ్రాహ్మ, నైష్టిక అనే నాలుగు బ్రహ్మచర్య భేదాలను చెప్పి సామర్థ్యానుసారం స్వీకరించమని ఉపసంహరిస్తుంది.