Adhyaya 3

ఈ అధ్యాయంలో బ్రహ్మా–కేశవ సంభాషణ రూపంలో వైష్ణవ దేహ-పవిత్రీకరణ విధానం బోధించబడింది. బ్రహ్మా పుండ్ర (తిలకం) రకాల గురించి అడుగగా, తులసీ-మృద్ మరియు గోపీచందనం/హరిచందనం వంటి పదార్థాలతో సంబంధమైన త్రివిధ పుండ్ర విధానం వివరించబడుతుంది. తదుపరి ద్వారావతితో అనుబంధమైన గోపీచందనం మహాత్మ్యం విస్తారంగా చెప్పబడుతుంది—ఇది వెంట తీసుకెళ్లగల పవిత్ర సాధనం; శుద్ధి, రక్షణ, పుణ్యవృద్ధి కలిగిస్తుంది. మంత్రం, కాలం లేదా విధి లోపించినా దీని ధారణ దోషాలను దహించి ఫలాన్ని పెంచుతుందని పేర్కొంటుంది. నుదుటి తిలకం నుంచి ముందుకు వెళ్లి, శరీరంపై నారాయణుని ఆయుధ-లాంఛనాలు (శంఖ, చక్ర, గద, పద్మం; అలాగే మత్స్య, కూర్మాది అవతార చిహ్నాలు) ధరించడం భక్తుని గుర్తింపును స్థిరపరచే సాధనగా చెప్పబడింది—పాపనాశకము, శత్రు/అశుభ శక్తుల నివారకము, కర్మకాండాధికారప్రదము. వేళ్ల అనుసంధానంతో తిలకం పెట్టే సూక్ష్మ సూచనలు, అలాగే ఊర్ధ్వపుండ్ర-చక్రలాంఛనధారులకు శుచిత్వం, గౌరవం ఇవ్వవలెననే సామాజిక-నైతిక బోధ ఉంది. చివరగా అటువంటి చిహ్నిత భక్తులను నిందించరాదని, నింద జరిగితే భక్తితో నమస్కారాదుల ద్వారా సరిదిద్దుకోవాలని ఉపసంహారం.