Adhyaya 9

అగస్త్య మహర్షి అయోధ్యా ప్రాంతంలోని తీర్థాల క్రమాన్ని, వాటి ఆచారవిధానాన్ని వివరిస్తాడు. అధ్యాయం ఆరంభంలో జటాకుండ సమీపంలో అగ్నేయ దిశలో ఉన్న గయాకూపాన్ని మహాఫలదాయక శ్రాద్ధస్థలంగా ప్రశంసిస్తాడు—అక్కడ స్నానం, యథాశక్తి దానం, పిండదానంతో కూడిన శ్రాద్ధం (నువ్వులు–పాయసంతో, లేదా ప్రత్యామ్నాయంగా పిణ్యాకం, బెల్లం మొదలైనవాటితో) చేస్తే పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారు; దాని ద్వారా దేవతలకూ ప్రీతి కలుగుతుంది. పితృులకు విష్ణులోకప్రాప్తి ఫలశ్రుతిగా చెప్పబడింది. అమావాస్య సోమవారంతో కలిసితే ‘అనంత’ ఫలం, అలాగే సోమవారం అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం చిరకాల ఫలదాయకమని పేర్కొంటాడు. తదుపరి తూర్పు భాగంలో పిశాచమోచన తీర్థం—స్నాన-దాన-శ్రాద్ధాలతో పిశాచబాధ నివారణ/శమనమని, మార్గశీర్ష శుక్ల చతుర్దశి ప్రత్యేక వ్రతమని చెబుతాడు. సమీపంలోని మానసతీర్థం మనస్సు, వాక్కు, కాయ దోషాలను శుద్ధిచేసేదిగా ప్రశంసించబడింది; ప్రౌష్టపదీ కాలంలో, ముఖ్యంగా పౌర్ణమికి యాత్ర సూచించబడింది. తరువాత దక్షిణంగా తమసా నది మహాపాపనాశినిగా, అరణ్యశోభిత తీరాలతో, మాండవ్యాది ఋష్యాశ్రమాలతో పవిత్రంగా వర్ణించబడింది; అక్కడ కూడా స్నాన-దాన-శ్రాద్ధత్రయంతో కామార్థసిద్ధి, మార్గశీర్ష శుక్ల పంచదశి ప్రత్యేక ఆచారం చెప్పబడింది. చివరగా సీతాకుండం (శ్రీ దుగ్ధేశ్వర సమీపం) భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి యాత్ర, క్షేత్రరక్షక భైరవునికి మార్గశీర్ష కృష్ణ అష్టమి వార్షికోత్సవ పూజార్పణలు, భరతకుండంలో భరతుని రామధ్యానం–ప్రతిష్ఠాస్మృతి తో స్నానం మరియు పితృశ్రాద్ధం, జటాకుండంలో రామసహచర పూజ మరియు చైత్ర కృష్ణ చతుర్దశి వార్షిక యాత్ర చెప్పబడతాయి. ఉపసంహారంగా యాత్రాక్రమం—ముందుగా రామ–సీతారాధన, తరువాత భరతకుండంలో లక్ష్మణపూజ, ఆపై నిర్దిష్ట స్నానవిధులతో క్రమబద్ధ తీర్థయాత్ర।