Adhyaya 10

ఈ అధ్యాయంలో సూతుని వర్ణనలో అగస్త్య–వ్యాసుల ఉపదేశ సంభాషణగా అయోధ్యా యాత్రాక్రమం, తీర్థమహిమ వివరించబడుతుంది. మొదట అయోధ్యలో రక్షణకై, కోరికల ఫలసిద్ధికై దేవస్థానాల పూజా–ఉత్సవ విధులు చెప్పి, ‘అయోధ్యా-రక్షక’ వీరుని ప్రస్తావన, విష్ణుభక్తురాలైన రాక్షసి సురసను రక్షణార్థం ప్రతిష్ఠించిన సంగతి పేర్కొంటుంది. తరువాత పశ్చిమదిశలో పిండారకాది స్థలాలు, విఘ్ననాశార్థం విఘ్నేశ్వర పూజను సూచిస్తుంది. ఆపై దిక్సీమల ద్వారా ‘జన్మస్థానం’ను నిర్ధారించి దాని పరమ పావనత్వాన్ని చెబుతుంది—కేవలం దర్శనమే మహాదాన–తపస్సుల ఫలాన్ని మించునని, నవమి వ్రతధారి స్నానం–దానాలతో ‘జన్మబంధనం’ నుండి విముక్తి పొందునని పేర్కొంటుంది. తదనంతరం సరయూ మహాత్మ్యం విస్తారంగా—ఆమె దర్శనం ఇతరత్రా దీర్ఘనివాసం, ప్రసిద్ధ కర్మకాండల ఫలంతో సమమని, అయోధ్యా స్మరణమే బలమైన మోక్షసాధనమని చెప్పబడుతుంది. సరయూను జలరూప బ్రహ్మగా, నిత్య మోక్షప్రదాయినిగా వర్ణిస్తుంది. తరువాత ‘మానసతీర్థ’ బోధ—సత్యం, క్షమ, ఇంద్రియనిగ్రహం, దయ, సత్యవచనం, జ్ఞానం, తపస్సు—ఇవి అంతఃతీర్థాలు; మనశ్శుద్ధియే నిజమైన స్నానం, అంతఃశుద్ధి లేక బాహ్యక్రియలు ఫలించవని ఉపదేశిస్తుంది. చివరగా యాత్రాక్రమం క్రమబద్ధంగా—ప్రాతఃకాల లేచుట, ముఖ్య కుండాలలో స్నానం, వరుసగా దేవదర్శనాలు, అలాగే ఏకాదశి, అష్టమి/చతుర్దశి, అంగారక-చతుర్థి వంటి తిథుల కాలనిర్దేశం. ఈ విధిని నియమంగా ఆచరించితే శుభఫలసిద్ధి, పునరావృత్తి (మళ్లీ జననం) నివారణమని ప్రకటిస్తుంది.