Adhyaya 28

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । कृत्वा जागरणं विष्णोर्यथान्यायं नरेश्वर । पितॄन्यच्छति पुण्यं च ततः किं कुरुते यमः

మార్కండేయుడు పలికెను—హే నరేశ్వరా! విధివిధానంగా విష్ణువుకు జాగరణం చేసినవాడు పితృదేవతలకు పుణ్యాన్ని సమర్పిస్తాడు; అప్పుడు యముడు అతనిపై ఏమి చేయగలడు?

Verse 2

भुक्तो वा यदि वाऽभुक्तः स्वच्छो वाऽस्वच्छ एव वा । विमुक्तिः कथिता तत्र हरिजागरणान्नृणाम्

మనిషి భోజనం చేసినా చేయకపోయినా, శుచిగా ఉన్నా అశుచిగా ఉన్నా—అక్కడ హరి (విష్ణు) జాగరణం వల్ల నరులకు విముక్తి ప్రకటించబడింది.

Verse 3

अस्नातो वा नरः स्नातो जागरे समुपस्थिते । सर्वतीर्थाप्लुतो ज्ञेयस्तं दृष्ट्वा दिवमाव्रजेत्

మనిషి స్నానం చేసినా చేయకపోయినా—జాగరణ సమయం వచ్చినప్పుడు అతడు సమస్త తీర్థాలలో స్నానించినవాడిగా భావించాలి; అతనిని దర్శించినవాడూ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 4

श्वपचा जागरं कृत्वा पदं निर्वाणमागताः । किं पुनर्वर्णसंभूताः सदाचारपरास्तथा

శ్వపచ జన్మలో పుట్టినవారుకూడా జాగరణం చేసి నిర్వాణపదాన్ని పొందారు; మరి వర్ణాలలో జన్మించి సదాచారపరులైనవారి గురించి ఏమని చెప్పాలి?

Verse 5

युवतीनादमाकर्ण्य यथा निद्रा न जायते । जागरे चैवमेव स्यात्तत्कथानां च कीर्तने

యువతుల స్వరాన్ని విన్నప్పుడు నిద్ర రానట్లే, జాగరణంలో కూడా—భగవంతుని కథల కీర్తన, పునఃకథనం వల్ల నిద్ర తొలగిపోతుంది.

Verse 6

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । उत्कल्लनं मनःपापं शोधयेद्विष्णु जागरः

బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, చౌర్యం, గురుపత్నీగమనం, హింసాత్మక అతిక్రమణం, మనస్సు పాపాలు—విష్ణుజాగరణం వీటన్నిటిని శుద్ధి చేస్తుంది।

Verse 7

विमुक्तिः कामुकस्योक्ता किं पुनर्वीक्षतां हरिम्

కామాసక్తుడికీ విముక్తి చెప్పబడింది; మరి హరిని దర్శించేవారికి విముక్తి ఎంత మరింత సులభమో!

Verse 8

वाचिकं मानसं पापं करणैर्यदुपार्जितम् । अन्यैर्निमिषमात्रेण व्यपोहति न संशयः

వాక్కుతోనూ మనస్సుతోనూ, ఇంద్రియాల ద్వారా సంపాదించిన పాపాలు—ఈ జాగరణం వాటిని క్షణమాత్రంలో తొలగిస్తుంది; సందేహం లేదు।

Verse 9

गोष्ठ्यां समागता ये तु तेषां पापं कुतः स्मृतम् । मातृपूजा गयाश्राद्धं सुतीर्थगमनं तथा । जागरस्य नृणां राजन्समानि कवयो विदुः

పవిత్ర గోష్ఠిలో సమాగతులైన వారికి పాపం ఎక్కడ? మాతృపూజ, గయాశ్రాద్ధం, శ్రేష్ఠ తీర్థగమనం—ఇవన్నీ, ఓ రాజా, మనుష్యులకు జాగరణంతో సమానమని కవులు చెబుతారు।

Verse 10

जननीपूजनं भूप ह्यश्वमेधायुतैः समम् । पूर्णं वर्षशतं भूप कुशाग्रेणोद्धृतं जलम्

ఓ భూపా! జననీ పూజ దశసహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞాలకు సమానం. అలాగే ఓ భూపా! కుశాగ్రంతో ఎత్తిన జలం, సంపూర్ణ శతవర్షాలు (అర్పిస్తే) మహాపుణ్యదాయకమని కీర్తించబడింది।

Verse 11

पिबन्पात्रे द्विजः सम्यक्तीर्थे पुष्करसंज्ञिते । जागरस्यैव चैतानि कलां नार्हंति षोडशीम्

పుష్కరసంజ్ఞితమైన తీర్థంలో పాత్రతో విధిగా త్రాగిన ద్విజునికి కలిగే పుణ్యమూ, కేవలం హరి-జాగరణ పుణ్యంలోని పదహారవ భాగానికీ సమానం కాదు।

Verse 12

कृत्वा कांचनसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिप । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं हरिजागरे

హే వసుధాధిపా! సమస్త భూమిని స్వర్ణమయంగా చేసి దానమిచ్చిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము హరి-జాగరణం వలన లభిస్తుంది।

Verse 14

निकृंतनं कर्मणश्च ह्यात्मना दुष्कृतं कृतम् । व्यपोहति न संदेहो येन जागरणं कृतम् । संक्षेपतः प्रवक्ष्यामि पुनरेव महीपते । जागरे पद्मनाभस्य यत्फलं कवयो विदुः

జాగరణం చేసినవాడు తన చేత చేసిన దుష్కర్మాలను నరికివేసి తొలగిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు। హే మహీపతే! పద్మనాభుని జాగరణ ఫలాన్ని ఋషులు తెలిసినట్లు నేను మళ్లీ సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను।

Verse 15

रवेर्बिंबमिदं भित्त्वा स योगी हरिजागरे । प्रयाति परमं स्थानं योगिगम्यं निरंजनम् । सांख्ययोगैः सुदुःखेन प्राप्यते यत्पदं हरेः

హరి-జాగరణం ద్వారా ఆ యోగి సూర్యబింబాన్ని ఛేదించి, యోగులకు గమ్యమైన నిర్మల పరమస్థానాన్ని చేరుతాడు—సాంఖ్యయోగాల ద్వారా కూడా మహా కష్టంతో పొందే హరి పదమే అది।

Verse 16

नद्यो नदा यथा यांति सागरे संस्थितिं क्रमात् । एवं जागरणात्सर्वे तत्पदे यांति संस्थितिम्

నదులు, వాగులు క్రమంగా సముద్రంలో స్థితిని పొందినట్లు, అలాగే జాగరణం వలన అందరూ ఆ పరమపదంలో స్థిరస్థితిని పొందుతారు।

Verse 17

मेरुमंदरमानानि कृत्वा पापानि वा नरः । हरिजागरणे तानि व्यपोहति न संशयः

మెరు, మందరములంత విస్తారమైన పాపాలు చేసినవాడైనా, హరి-జాగరణం వలన అవన్నీ నిస్సందేహంగా తొలగిపోతాయి.

Verse 18

राज्यं स्वर्गं तथा मोक्षं यच्चान्यदीप्सितं नृणाम् । ददाति भगवान्कृष्णः स्वगीतैर्जागरे स्थितः

రాజ్యం, స్వర్గం, మోక్షం మరియు మనుషులు కోరే ఇతర కోరికలన్నీ—తన స్తోత్రగీతాలు పాడుతూ జాగరణంలో నిలిచినవారికి భగవాన్ కృష్ణుడు ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 19

जागरेणैव पापानां श्वपचानां महीपते । तत्पदं कविभिः प्रोक्तं किं पुनस्तु द्विजन्मनाम्

ఓ రాజా! కేవలం జాగరణం వలన పాపిష్ఠులైన శ్వపచులకూడా పరమపదం లభిస్తుందని ఋషులు చెప్పారు; మరి ద్విజుల సంగతి ఎంత గొప్పదో!

Verse 20

जपध्यानविहीनस्य गायकस्यापि भूपते । कर्मभ्रष्टस्य च प्रोक्तो मोक्षस्तु हरिजागरे

ఓ భూపతే! జపధ్యానాలు లేని గాయకుడికైనా, విధికర్మల నుండి భ్రష్టుడైనవాడికైనా—హరి-జాగరణం ద్వారా మోక్షం కలుగుతుందని చెప్పబడింది.

Verse 21

तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु पुण्यं पुण्यवतां नृणाम् । यत्तु साधयते भूप जागरे संव्यवस्थितः

ఓ భూపా! మూడు లోకాలలో పుణ్యవంతులకైనా, జాగరణంలో దృఢంగా స్థిరమై సాధించేది సమానమైన పుణ్యకర్మ మరొకటి లేదు.

Verse 22

त्वया पुनरिदं कार्य्यं स्मर्त्तव्यो गरुडध्वजः । एकादश्यां न भोक्तव्यं कर्तव्यं जागरं सदा

కాబట్టి నీవు ఇది చేయవలెను—గరుడధ్వజుడైన శ్రీహరిని స్మరించవలెను. ఏకాదశీనాడు భోజనం చేయక, నిత్యం జాగరణం చేయవలెను.

Verse 23

जागरे वर्त्तमानस्य श्वपचस्य गतिर्भवेत् । किंपुनर्वर्णजातीनां वैष्णवानां महीपते

హే మహీపతే! జాగరణంలో నిలిచిన శ్వపచుడు (అత్యంత నీచజాతి వాడు) కూడ శుభగతిని పొందుతాడు; మరి వర్ణజాతులైన వైష్ణవుల సంగతి ఎంత గొప్పదో!

Verse 24

ये तु जागरणे निद्रां न यांति नृपपुंगव । न तेषां जननी याति खेदं गर्भावधारणात्

హే నృపపుంగవా! జాగరణ సమయంలో నిద్రకు లోనుకాని వారిని గర్భంలో ధరించినందుకు వారి తల్లి ఎలాంటి ఖేదం పొందదు.

Verse 25

तस्माज्जागरणं कार्य्यं मातुर्जठरवर्जिभिः । भीतेर्मोक्षपरैर्मर्त्यैः सुखचेष्टाबहिष्कृतैः

కాబట్టి తల్లి గర్భబంధనంనుండి విముక్తి కోరే, సంసారభయంతో భీతులై, మోక్షపరులై, సుఖభోగచేష్టలను విసర్జించిన మానవులు జాగరణం చేయవలెను.

Verse 26

यस्तु जागरणं रात्रौ कुर्याद्भक्तिसमन्वितः । निमिषेनिमिषे राजन्नश्वमेधफलं लभेत्

కాని హే రాజా! భక్తిసమన్వితుడై రాత్రి జాగరణం చేసే వాడు, ప్రతి క్షణం అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 27

शयनो त्थापनाभ्यां च समं पुण्यमुदाहृतम् । विशेषो नास्ति भूपाल विष्णुना कथितं पुरा

శయనం చేయుటకును లేచుటకును సమాన పుణ్యమని చెప్పబడింది. ఓ భూపాలా, ఇందులో భేదం లేదు; ఇది విష్ణువు పురాతనంగా తెలిపిన మాట.

Verse 28

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्थिताः शूद्राश्च जागरे । पक्षिणः कृमिकीटाश्च ह्यनेके चैव जंतवः । ते गताः परमं स्थानं योगिगम्यं निरंजनम्

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు జాగరణంలో నిలిచినవారు—పక్షులు, కృమి-కీటకాలు మరియు అనేక ఇతర జీవులు కూడ—యోగులకు గమ్యమైన నిర్మల పరమపదాన్ని పొందారు.

Verse 29

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यासमानि च । कृष्णजागरणे तानि क्षयं यांति न संशयः

ఏ పాపాలైనను—బ్రహ్మహత్యాసమానమైనవైనా—కృష్ణజాగరణంలో అవి క్షయమవుతాయి; సందేహం లేదు.

Verse 30

एकतः क्रतवः सर्वे सर्वतीर्थसमन्विताः । एकतो देवदेवस्य जागरः कृष्णवल्लभः । न समं ह्यधिकः प्रोक्तः कविभिः कृष्णजागरः

ఒక వైపు సమస్త యజ్ఞాలు, సమస్త తీర్థాల సమాహారం; మరో వైపు దేవదేవుని కృష్ణప్రియ జాగరణం. కవులు చెప్పినట్లు కృష్ణజాగరణం సమానమేగాక, అధిక శ్రేష్ఠం.

Verse 31

सूर्यशक्रादयो देवा ब्रह्मरुद्रादयो गणाः । नित्यमेव समायांति जागरे कृष्णवल्लभे

సూర్యుడు, శక్రుడు మొదలైన దేవతలు, బ్రహ్మ-రుద్రాది గణాలు—కృష్ణప్రియమైన ఆ జాగరణానికి నిత్యమే సమాగమిస్తారు.

Verse 32

गंगा सरस्वती रेवा यमुना च शतह्रदा । चंद्रभागा वितस्ता च नद्यः सर्वाश्च तत्र वै

అక్కడ నిజంగా గంగా, సరస్వతి, రేవా, యమునా, శతహ్రదా; అలాగే చంద్రభాగా, విటస్తా—అన్నీ నదులూ అక్కడే సన్నిధానమై ఉంటాయి.

Verse 33

सरांसि च ह्रदाश्चैव समुद्राः कृत्स्नशो नृप । एकादश्यां नृपश्रेष्ठ गच्छंति हरिजागरे

ఓ నృపశ్రేష్ఠా! ఏకాదశీనాడు అన్ని సరస్సులు, హ్రదాలు, సముద్రాలు కూడా సంపూర్ణంగా హరి జాగరణానికి (రాత్రి జాగరణానికి) వెళ్తాయి.

Verse 34

स्पृहणीयास्तु देवेभ्यो ये नराः कृष्णजागरे । नृत्यं गीतं प्रकुर्वंति वीणावाद्यं तथैव च

కృష్ణ జాగరణంలో నృత్యం, గానం చేసి, అలాగే వీణా వాద్యాన్ని వాయించే వారు దేవతలకూ స్పృహణీయులుగా ఉంటారు.

Verse 35

भक्त्या वाऽप्यथवाऽभक्त्या शुचिर्वाप्यथवाऽशुचिः । कृत्वा जागरणं विष्णोर्मुच्यते पापकोटिभिः

భక్తితో గానీ భక్తి లేక గానీ, శుచిగా గానీ అశుచిగా గానీ—విష్ణు జాగరణం చేసినవాడు కోట్ల పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 36

पादयोः पांसुकणिका यावत्तिष्ठंति भूतले । तावद्वर्षसहस्राणि जागरी वसते दिवि

పాదాల ధూళికణాలు భూమిపై ఎంతకాలం నిలిచి ఉంటాయో, అంత సహస్ర సంవత్సరాలు జాగరణం చేసినవాడు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు.

Verse 37

तस्माद्गृहं प्रगन्तव्यं जागरे माधवस्य च । कलौ मलविनाशाय द्वादशद्वादशीषु च

అందుచేత మాధవుని జాగరణార్థం భగవంతుని మందిరానికి వెళ్లవలెను. కలియుగంలో మలవినాశార్థం విశేషంగా ద్వాదశ తిథి మరియు ద్వాదశీనాడు ఇది చేయవలెను.

Verse 38

सुबहून्यपि पापानि कृत्वा जागरणं हरेः । निर्द्दहेन्मेरुतुल्यानि युगकोटिशतान्यपि

ఎన్నెన్నో పాపాలు చేసినవాడైనా హరికి జాగరణం ఆచరిస్తే, మేరు పర్వతసమానమైన పాపాలనుకూడా—కోట్ల యుగాలుగా కూడినవాటినీ—దహింపజేస్తాడు.

Verse 39

उन्मीलिनी महीपाल यैः कृता प्रीतिसंयुतैः । कलौ जागरणोपेता फलं वक्ष्यामि तच्छृणु

హే భూపాలకా! వినుము—కలియుగంలో హృదయానందభక్తితో జాగరణంతో కూడి చేయబడే ఉన్మీలినీ వ్రతఫలాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 40

स्थितौ युगसहस्रं तु पादेनैकेन भूतले । काश्यां च जाह्नवीतीरे तत्फलं लभते नरः

కాశీలో మరియు జాహ్నవీ (గంగ) తీరంలో ఒక పాదంపై భూమిపై నిలిచి వెయ్యి యుగాలు తపస్సు చేసిన ఫలం ఏదో, అదే ఫలాన్ని మనిషి పొందుతాడు.

Verse 41

भवेद्युगसहस्रं च विनाऽहारेण यत्फलम् । उन्मीलिनीं समासाद्य फलं जागरणे हरेः

వెయ్యి యుగాలు ఆహారము లేకుండ ఉండడం వల్ల కలిగే ఫలం ఏదో, ఉన్మీలినీ వ్రతాన్ని స్వీకరించి హరికి జాగరణం చేయడం వల్ల అదే ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 42

दुष्प्राप्यं वैष्णवं स्थानं मखकोटिशतैः कृतैः । हेलया प्राप्यते नूनं द्वादश्यां जागरे कृते

కోటిశత యజ్ఞాలు చేసినా దుర్లభమైన వైష్ణవ ధామము, ద్వాదశీ రాత్రి జాగరణం చేసినచో అల్ప ప్రయత్నముతోనే నిశ్చయంగా లభించును।

Verse 43

न कुर्वंति व्रतं विष्णोर्जागरेण समन्वितम् । परस्वं पारदार्यं च पापं तान्प्रति गच्छति

రాత్రిజాగరణంతో కూడిన విష్ణు వ్రతాన్ని చేయని వారిపై పరధనలోభం, పరస్త్రీగమనము వంటి పాపాలు అంటుకుంటాయి।

Verse 44

एकेनैवोपवासेन भावहीनास्तु मानवाः । निर्द्दग्धाऽखिलपापास्ते प्रयांति स्वर्गकाननम्

ఒక్క ఉపవాసమాత్రముతోనే, భావభక్తి లేని మనుష్యులకైనా సమస్త పాపాలు దగ్ధమై, వారు స్వర్గవనములను చేరుదురు।

Verse 45

यत्र भागवतं शास्त्रं यत्र जागरणं हरेः । शालिग्रामशिला यत्र तत्र गच्छेद्धरिः स्वयम्

ఎక్కడ భాగవత శాస్త్రం పూజింపబడునో, ఎక్కడ హరి జాగరణం ఆచరింపబడునో, ఎక్కడ శాలిగ్రామ శిల ఉన్నదో—అక్కడికి హరి స్వయంగా వచ్చును।

Verse 46

न पुर्य्यः पावनाः सप्त कलौ वेदवचो नहि । यादृशं वासरं विष्णोः पावनं जागरान्वितम्

కలియుగంలో వేదవచనం ఏడు పుణ్యపురులను కూడా అంతగా పావనమని చెప్పదు; జాగరణంతో కూడిన విష్ణు దినమే అత్యంత పావనము।

Verse 47

संप्राप्ते वासरे विष्णोर्ये न कुर्वंति जागरम् । मज्जंति नरके घोरे नरानार्य्यो न संशयः

విష్ణువు పవిత్ర దినము వచ్చినప్పుడు, ఆ రోజున జాగరణ చేయని వారు నిస్సందేహంగా ఘోర నరకంలో మునుగుదురు; వారు దురాచారులు.