Adhyaya 21

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । शिवलिगमलंघ्यं हि बुद्धिपूर्वं हतो ह्यहम् । उवाच कृष्णं दनुजश्छलितोऽहं त्वयाऽनघ

శ్రీ ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు—అలంఘ్యమైన శివలింగాన్ని నేను తెలిసికొని అతిక్రమించాను; అందువల్లనే నేను హతుడనయ్యాను. అప్పుడు దనుజుడు కృష్ణునితో—హే అనఘా, నీవు నన్ను కౌశల్యంతో మోసగించావు—అని చెప్పాడు.

Verse 2

श्रीविष्णु रुवाच । परितुष्टोस्मि ते दैत्य शौर्येण शिवसंश्रयात् । वरं वरय भद्रं ते यदिच्छसि महामते

శ్రీ విష్ణువు పలికెను—హే దైత్యా, శివాశ్రయంతో నిలిచిన నీ శౌర్యంతో నేను సంతోషించాను. హే మహామతీ, నీకు మంగళం కలుగుగాక; నీవు కోరిన వరాన్ని కోరుకో.

Verse 3

कुश उवाच । यथा पूज्यो महादेवो मम त्वं च तथा हरे । एक एव द्विधामूर्तिस्तस्मात्त्वां वरयाम्यहम्

కుశుడు అన్నాడు—నా దృష్టిలో మహాదేవుడు ఎంత పూజ్యుడో, నీవు కూడా అంతే, హే హరి. నీవు ఒకే తత్త్వం, రెండు రూపాలుగా ప్రకాశించావు; అందుకే వరంగా నిన్నే కోరుతున్నాను.

Verse 4

शिवलिंगं त्वया नाथ स्थापितं यन्ममोपरि । मम नाम्ना भवतु च कुशेश्वर इति स्मृतम्

హే నాథా, నీవు నా మీద స్థాపించిన శివలింగం నా నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక; అది ‘కుశేశ్వర’ అని స్మరించబడుగాక.

Verse 5

अनुग्राह्यो यद्यहं ते मम कीर्तिर्भवत्वियम् । एवं भविष्यतीत्युक्तस्तत्रैवावस्थितोऽसुरः

నేను నీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే, ఇదే నా కీర్తిగా నిలవనీ. “అలానే జరుగును” అని చెప్పబడగానే ఆ అసురుడు అక్కడే నిలిచిపోయెను.

Verse 6

ततोऽन्यदानवान्सर्वान्प्रेषयामास माधवः । रसातलगता केचित्केचिद्विष्णुं समागताः

అనంతరం మాధవుడు ఇతర దానవులందరినీ పంపెను. కొందరు రసాతలానికి పడిపోయిరి, మరికొందరు విష్ణువు సన్నిధికి చేరిరి.

Verse 7

अनंतः संस्थितस्तत्र विष्णुश्च तदनंतरम् । ज्ञात्वा विमुक्तिदं तीर्थं दुर्वासा मुनिपुंगवः

అక్కడ అనంతుడు స్థాపితుడయ్యెను; వెంటనే విష్ణువూ స్థిరపడెను. ఈ తీర్థం విముక్తిని ప్రసాదించునని తెలిసి మునిపుంగవుడు దుర్వాసుడు అక్కడే నివసించెను.

Verse 8

गोमत्यां चक्रतीर्थे च भगवांश्च त्रिविक्रमः । तेन तन्मुक्तिदं मत्वा दुर्वासास्तत्र संस्थितः

గోమతీ నదీ తీరంలోని చక్రతీర్థంలో భగవాన్ త్రివిక్రముడు సన్నిహితుడై ఉన్నాడు. అందువల్ల అది ముక్తిదాయకమని భావించి దుర్వాసుడు అక్కడే స్థిరపడ్డాడు.

Verse 9

एवं त्रिविक्रमः स्वामी तदाप्रभृति संस्थितः । कलौ पुनः कलान्यासात्कृष्णत्वमगमत्प्रभुः

ఇలా స్వామి త్రివిక్రముడు ఆ కాలం నుంచే అక్కడ స్థిరంగా ఉన్నాడు. మళ్లీ కలియుగంలో తన దివ్య కళా-ప్రకటనచేత ప్రభువు కృష్ణరూపాన్ని పొందెను.

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । पूजाविधिं हरेर्विप्राः शृणुध्वं सुसमाहिताः । विशेषात्फलदः प्रोक्तः पूजितो मधुमाधवे

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—హే విప్రులారా, ఏకాగ్రచిత్తంతో హరి పూజావిధానాన్ని వినుడి. మధు-మాధవుని పూజ విశేషంగా ఫలప్రదమని చెప్పబడింది.

Verse 11

मधुसूदनीं नरो यस्तु द्वारवत्यां करोति च । पूजयेत्कृष्णदेवं च स्नापयित्वा विलिप्य च

ద్వారవతిలో మధుసూదన వ్రతం/పూజను చేసే వాడు, దేవమూర్తిని స్నానమాచరింపజేసి లేపనం చేసి, శ్రీకృష్ణదేవుని కూడా పూజించాలి.

Verse 12

गन्धैश्च वाससाऽच्छाद्य धूपैर्दीपैरनेकधा । नैवेद्यैर्भूषणैश्चैव तांबूलेन फलेन च

సుగంధ ద్రవ్యాలు, వస్త్రాలతో (ప్రభువును) అలంకరించి, ధూపం మరియు నానావిధ దీపాలతో; నైవేద్యాలు, ఆభరణాలు, తాంబూలం, ఫలాలతో కూడ పూజించాలి.

Verse 13

आरार्तिकेन संपूज्य दण्डवत्प्रणिपत्य च । घृतेन दीपकं दत्त्वा रात्रौ जागरणं तथा । कुर्य्याच्च गीतवादित्रैस्तथा पुस्तकवाचकैः

ఆరతితో సంపూర్ణ పూజ చేసి దండవత్ ప్రణామం చేసి, నెయ్యి దీపాన్ని సమర్పించి రాత్రి జాగరణ చేయాలి; భజనలు, వాద్యాలు మరియు శాస్త్రపఠనంతో కూడ అది నిర్వహించాలి.

Verse 14

कृत्वा चैवं विधिं भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नु यात्

ఈ విధానాన్ని భక్తితో ఆచరించినవాడు సమస్త కోరికలను పొందుతాడు.

Verse 15

तथा नभसि सम्पूज्य पवित्रारोपणेन च । पितॄणां चाक्षया तृप्तिः सफलाः स्युर्मनोरथाः

అదేవిధంగా నభస్ మాసంలో భక్తితో ప్రభువును సమ్యక్‌గా పూజించి పవిత్రారోపణం చేసినవానికి పితృదేవతలకు అక్షయ తృప్తి కలుగుతుంది; మనోరథాలు సఫలమవుతాయి।

Verse 16

प्रबोधवासरे प्राप्ते कार्तिके द्विज सत्तमाः । संपूज्य कृष्णं देवेशं परां गतिमवाप्नुयात्

హే ద్విజసత్తములారా! కార్తిక మాసంలో ప్రబోధ దినం వచ్చినప్పుడు దేవేశుడైన శ్రీకృష్ణుని విధివిధానంగా పూజించినవాడు పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 17

तथा नभस्ये संपूज्य पवित्रारोपणेन च । सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

అదేవిధంగా నభస్య మాసంలో సమ్యక్ పూజ చేసి పవిత్రారోపణం చేయుటవలన అన్ని కోరికలు సిద్ధిస్తాయి; విష్ణులోకానికి గమనం కలుగుతుంది।

Verse 18

युगादिषु च संपूज्य ह्ययने दक्षिणोत्तरे । आषाढज्येष्ठमाघेषु पौषादिद्वादशीषु च

యుగాది దినాలలో, దక్షిణాయన-ఉత్తరాయన సంధికాలంలో, అలాగే ఆషాఢ, జ్యేష్ఠ, మాఘ మాసాలలో, పౌషం మొదలైన ద్వాదశీ వ్రతదినాలలో విధివిధానంగా పూజిస్తే మహాపుణ్యం లభిస్తుంది।

Verse 19

कलौ कृष्णं पूजयित्वा गोमत्युदधिसंगमे । विमलं लोकमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

కలియుగంలో గోమతి-సముద్ర సంగమంలో శ్రీకృష్ణుని పూజించినవాడు నిర్మల లోకాన్ని పొందుతాడు; అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత ఇక శోకించడు।

Verse 21

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये गोमतीतीरस्थ क्षेत्रस्थ भगवत्पूजामाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఎనభై ఒక వేల శ్లోకాల సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని చతుర్థ ‘ద్వారకామాహాత్మ్య’ భాగంలో, గోమతీ తీరస్థ పవిత్ర క్షేత్రంలో భగవద్పూజ మహిమను వర్ణించే ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।